A82.1

Ardı:
Göründüyü kimi, ilk 3 amil məlum zamanlara aid olduğu üçün nəzəri baxımdan qiymətləndirilə biləndir. Burada məlum zaman deyəndə keçmiş və indiki zaman nəzərdə tutulur. Lakin nəzəri, yaxud məntiqi baxımdan qiymətləndirilməsi mümkün olsa da təcrübədə buna nail olmaq kifayət qədər çətindir. Bu, həmin baş vermiş və baş verməkdə olan amillərin növbəti 2 xüsusiyyətindən irəli gəlir:
1. Həmin amillərin sayı çoxdur (yaxud saysız qədərdir);
2. Həmin amillərin ölçülən hadisə və prosesə təsiri ilə yanaşı biri-birinə qarşı təsirləri də vardır.
(ardı var)

A81.2

Continuation:
This means that it is not possible to give a final or complete evaluation of the events and processes because there is always a future. There is no doubt that this hypothesis is at least theoretically correct. In this sense, time is the most accurate and complementary assessment. That is, time or the future time, it is an "open door" that prevents absolute appreciation of events and processes. Let's not forget to mention that, only the absolute truth can cope with this, which that is an exception of the rule.

A81.1

Ardı:
Bu isə o deməkdir ki, gələcək həmişə var olduğu üçün hadisə və proseslərə mütləq yekun və ya tam kamil qiymət vermək mümkün deyildir. Bu hipotezin ən azından nəzəri baxımdan doğruluğuna şübhə qalmır. Bu mənada zaman ən doğru və tamamlayıcı qiymət verəndir. Yəni, zaman, yaxud gələcək zaman elə bir “açıq qapı”dır ki, hadisə və proseslərə mütləq qiymət verməyə mane olur. Onu da qeyd etməyi unutmayaq ki, bunun öhdəsindən yalnıq mütləq həqiqət gələ bilər ki, bu da sözügedən qaydanın istisnasıdır.

A80.2

Continuation:
Thus, there is a need for a separate analysis of the factors listed in order to evaluate the essence of any event, process. The complexity and depth of the analysis of these factors are in line with the sequence of preceding ones. On the other hand, the assessment of these factors involves three time frames: present, past and future. This means that if all the factors need to be taken into consideration, it will always be necessary to expect future factors. (to be continued)

A80.1

Ardı:
Beləliklə, hər hansı hadisənin, prosesin mahiyyətinə qiymət vermək üçün sadalanan amillərin ayrı ayrılıqda təhlilinə ehtiyac vardır. Həmin amillərin təhlilinin mürəkkəbliyi, dərinliyi əvvəldəki sadalanma ardıcıllığına tam uyğundur. Digər tərəfdən həmin amillərin qiymətləndirilməsi hər üç zaman kəsimini ehtiva edir: indiki, keçmiş və gələcək. Bu isə o deməkdir ki, hadisələrə kamil vermək üçün əgər bütün amillərin nəzərə alınması zəruridirsə, deməli həmişə gələcəklə bağlı amilləri gözləmək tələb olunacaqdır. (ardı var)

A79.2

Factors that determine the essence of the event can be grouped as follows:
- The nature of the event itself, its primary cause-and-effect factors;
- Factors arising from the essence of parallel events that affect the event;
- Factors arising from the connection of that event to the past events;
- Factors coming from the future events that will have to do with that event.
(to be continued)

A79.1

Baş vermiş hadisənin mahiyyətini müəyyən edən amilləri belə qruplaşdırmaq olar:
- həmin hadisənin özü özlüyündə xarakteri, ilkin səbəb-nəticə amilləri;
- həmin hadisəyə təsir edən paralel hadisələrin mahiyyətindən irəli gələn amillər;
- həmin hadisənin əvvəlki, keçmişdəki hadisələrlə əlaqəsindən irəli gələn amillər;
- həmin hadisə ilə əlaqəsi olacaq qarşıdakı, gələcək hadisələrdən irəli gələn amillər.
(ardı var)

A78.2

Continuation:
Therefore, as if it is impossible to divide matter (substance) into infinitesimal parts, so it is impossible to to divide concept into infinitesimal parts. These concepts are definitely one of the concepts that can not be defined. In other words, they are the smallest, or even the smallest particles of concepts, terms. The essence of those concepts is understandable and perceptible, even if it is not explained. The fact that understanding of concepts which impossible to explain by human mind is a great question and a miracle. The impossibility that we have mentioned here perhaps is not absolute, but arising from the weakness.

A78.1

Ardı:
Buna görə də sanki materiyanı sonsuza qədər hissələrə bölmək mümkün olmadığı kimi anlayışı da sonsuza qədər hissələrə ayırmaq mümkün deyidir. Tərif vermək, mahiyyətini müəyyən etmək mümkün olmayan anlayışlar da məhz həmin anlayışlardandır. Başqa sözlə, onlar anlayışların, ifadələrin ən kiçik, yaxud hələ ki, ən kiçik zərrəcikləridir. Həmin anlayışların mahiyyəti izah oluna bilinməsə də başa düşüləndir, qavranılandır. İnsan şüurunun izah edə bilmədiyini qavraya bilməsi isə özü böyük bir sual və möcüzədir. Burada qeyd etdiyimiz mümkünsüzlük isə bəlkə də mütləq mümkünsüzlük deyil, acizlikdən doğan mümkünsüzlükdür.

A77.2

There are some concepts that it is impossible or not right to define them, to try to define their essence. One of the common features of these concepts is that the essence of other concepts is determined by these concepts. However, it is impossible to find more elementary (basic) concepts to define them. In general, defining of the concept means dividing it into parts. In order to define that parts, we need to divide them into smaller ones. (to be continued)

A77.1

Elə anlayışlar mövcuddur ki, onlara tərif vermək, onların mahiyyətini müəyyən etməyə çalışmaq ya mümkün deyil, ya da doğru deyil. Həmin anlayışların ümumi xüsusiyyətlərindən biri odur ki, bu anlayışların köməyi ilə digər anlayışlara tərif verilir, onların mahiyyəti müəyyən olunur. Lakin, özlərinə tərif vermək üçün isə özlərindən ibtidai anlayış tapmaq mümkün olmur. Ümumiyyətlə, bir anlayışa tərif vermək onu hissələrə bölmək deməkdir. Həmin hissələrin özünə də tərif vermək üçün onları da daha kiçik hissələrə ayırmaq lazım gəlir. (ardı var)

A76.2

Continuation:
Thus, the regulation of the relationships in the society with outward laws and rules requires the existence of mechanism of punishment and reward. This, in essence, significantly reduces the quality of the sequence in the system. At the same time, it can lead to break off the highest value of that system as trust, confidence, and certainty. At least, this management model which driven by outward and artificial regulation always will directly depend on those regulatory tools, their relative efficiency. This feature is the deepest crisis in human society and the deepest hindrance to its true progress.

A76.1

Ardı:
Beləliklə, cəmiyyətdəki münasibətlərin zahiri qanun və qaydalarla tənzimləməsi isə cəza və mükafat mexanizminin mövcudluğunu tələb edir. Bu da mahiyyət etibarilə sözügedən əlaqələr sistemindəki ardıcıllığın keyfiyyətini ciddi şəkildə azaldır. Eyni zamanda, həmin sistemin ən ali dəyəri ola biləcək etibar, inam və əminliyin aradan getməsinə səbəb olur. Ən azından, zahiri, süni tənzimləmədən asılı olaraq hərəkətə gətirilən bu idarətmə modeli daim həmin tənzimləmə alətlərindən, onların nisbi effektivliyindən bilavasitə asılı olacaqdır. Bu xüsusiyyət insan cəmiyyətinin ən böyük naqisliyi, onun həqiqi tərəqqisinə mane olan ən dərin böhrandır.

A75.2

Continuation:
Although human society is a part of the great nature system, it has not yet been able to have that scheme (order). So far, the system of that relations in the human society has been regulated by the laws and rules. For example, regulation of public, economic, etc. relationships with written contracts, application of compulsory reporting mechanisms, and so on. That is, if the receiver is absolutely convinced of givers in the nature, this confidence is replaced by fear of punishment and compulsion in human society. (to be continued)

A75.1

Ardı:
İnsan cəmiyyəti böyük təbiət sisteminin bir hissəsi olmasına baxmayaraq hələ ki sözügedən nizama sahib ola bilməmişdir. Belə ki, bəşər toplumunda sözügedən əlaqələr sistemi bu zamana qədər zahiri qanunlar, əlavə qaydalarla tənzimlənmişdir. Məsələn, ictimai, iqtisadi və s. münasibətlərin yazılı müqavilələrlə tənzimlənməsi, icbari hesabatlılıq mexanizmlərinin tətbiqi və s.-ni bunlara misal göstərmək olar. Yəni, əgər təbiətdə alan verəndən, qəbul edən ötürəndən, bir sözlə sonrakı əvvəlkidən tamamilə əmindirsə, insan cəmiyyətində bu əminliyi cəza qorxusu, məcburiyyət əvəz edir. (ardı var)

A74.2

If we pay attention to the entity of the relationships in nature and the essence of natural processes, we can see that the previous link of these relationship chains is a perfect base and successful cause for the next one. So, the land for the body of the plant, the body of the plant for the fruit, the fruit for other creatures, and so on. Here, the transmitters are givers, the next are receivers. Just because of the perfect order in nature, the relationship between these rings is based on honesty, rationality. As though, here the receiver is absolutely convinced of givers. (to be continued)

A74.1

Təbitdəki əlaqələr sisteminə, təbii proseslərin mahiyyətinə diqqət etsək görürük ki, bu əlaqələr zəncirinin əvvəlki həlqəsi sonrakı üçün mükəmməl bir zəmindir, tam uyğun bir səbəbdir. Belə ki, torpaq bitkinin gövdəsi üçün, gövdə meyvə üçün, meyvə digər canlılar üçün və s. Burada əvvəlkilər ötürən, verən, bəxş edən, sonrakılar isə qəbul edən, alan, fayadalanandır. Məhz, təbiətdəki mükəmməl nizamın əsasında da bu həlqələr arasındakı əlaqələrin dürüstlüyü, rasionallığı dayanır. Sanki, burada alan verəndən, qəbul edən ötürəndən tamamilə əmindir. (ardı var)

A73.2

Continuation:
In terms of the fact that essence of events and processes in itself can be somehow and in parallel with others otherwise, it is important taking into account the impact of parallel factors (events and processes) during the evaluation of certain event and process. The next important issue in this regard is that the interactions between the parallel factors affecting the first one are important for the evaluation of the first one. The above mentioned statement is important in the correct assessment, in particular in the analysis of public relations.

A73.1

Ardı:
Hadisə və proseslər özü-özlüyündə bir, digərləri ilə paralellərdə isə başqa mahiyyət daşıması həqiqəti isə bir hadisə və prosesə qiymət veriləndə onun mühitində olub ona nüfuz edən paralel hadisə və proseslərin də nəzərə alınmasını vacib edir. Bu mövzuda növbəti mühüm məsələ ondan ibarətdir ki, birinciyə təsir edən paralel amillərin öz aralarındakı qarşılıqlı təsirlər də birincinin qiymətləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Qeyd olunan mətləb düzgün qiymətləndirmədə, xüsusilə də ictimai münasibətlərin təhlilində mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

A72.2

The essence of events and processes is changeable. So, essence of events and processes in itself can be somehow and in parallel with others otherwise. When saying in itself here, it excludes the existence of nearby or adjacent factors affecting or identifying it. That is, at this time, other factors apart from the event and the process itself are ignored. Different essence, however, makes them different in nature and behavior. It looks like the moon does not shine in itself, but in parallel with the sun, it reflects its light and become a source of light for the dark surface of the earth. (to be continued)

A72.1

Hadisə və proseslərin mahiyyəti dəyişgəndir. Belə ki, hadisə və proseslər özü-özlüyündə bir, digərləri ilə paralellərdə isə digər mahiyyətə malik ola blər. Burada özü-özlüyündə deyəndə, ona təsir edən, yaxud onu müəyyən edən yaxın, qonşu amillərin mövcudluğu istisna olunur. Yəni, bu zaman hadisə və prosesin özündən başqa digər amillər nəzərə alınmır. Fərqli mahiyyət isə onların fərqli təbiətini və davranışını şərtləndirmiş olur. Bu, ona bənzəyir ki, özü-özlüyündə ay işıq saçmır, lakin günəşin paralelinə o, onun nurunu əks etdirməklə yerin qaranlıq səthi üçün işıq mənbəyinə çevrilmiş olur. (ardı var)

A71.2

The value of usefulness (or value of use) of most of great blessings that the human being own are very high, but  their comparison value is very low. Human being own a great deal of blessings, and most of them belong to him from self-knowing. For example, generally existence, life factors, physical opportunities, etc. Even though these blessings are of great benefit in themselves, the presence of these blessings in others usually reduces and degrades its value (comparative value) for a person. However, the reason of that in most cases comes from skinny egoism. As a result, approaching the value from usefulness point of view showes human perfection, but approaching from comparison point of view becomes an indicator of ignorance.

A71.1

İnsanın malik olduğu əksər böyük nemətlərin faydalılıq dəyəri (və ya istifadə dəyəri) çox yüksək, müqayisə dəyəri isə çox aşağıdır. Belə ki, insan xeyli sayda böyük nemətlərə sahibdir ki, onların əksəriyyəti özünü tanıyandan ona məxsusdur. Məsələn, ümumilikdə var olması, yaşam amilləri, fiziki imkanlar və s. Özlüyündə bu nemətlər böyük faydaya malik olsa da adətən başqalarında da həmin nemətlərin var olması insan üçün onun dəyərini (müqayisə dəyərini) azaldır, adiləşdirir. Halbuki, həmin nemətlərin müqayisə dəyərinin əksər hallarda kiçik olmasının səbəbi bilavasitə cılız mənəmçilikdən irəli gəlir. Nəticədə nemətə faydalılıq dəyəri ilə yanaşmaq kamillik, müqayisə dəyəri ilə yanaşmaq isə cahillik göstəricisinə çevrilmiş olur.

A70.2

Some faith point four factors of existence: soil, air, water and fire. This can only be describing of the material world. In the world of truth, these four are different: these consist of the mind, the heart, the love, and the color. Insanity is coloring of love and fill up it to heart. The mind, however, puts the love to heart in his own color, without painting it in color. The color of the love is colorless, it is transparent. This color is the color of colorlessness, the color of infinity, the color of God ... Only when watching from this transparency, all the colors appear in their own color, in the color of their truth.

A70.1

Bəzi inanclarda varlığın dörd amilini qeyd edirlər: torpaq, hava, su və od. Bu, yalnız maddi aləmin vəsfi ola bilər. Həqiqət aləmində isə bu dördlük fərqlidir: ağıldan, qəlbdən, eşqdən və rəngdən ibarətdir. Ağılsızlıq eşqi rəngə boyayıb qəlbə doldurmaqdır. Ağıl isə eşqi rəngə boyamadan, öz rəngi ilə qəlbə yerləşdirər. Eşqin rəngi rəngsizlikdir, şəffafdır. Bu rəng rəngsizliyin rəngidir, sonsuzluğun rəngidir, Allahın rəngidir... Yalnız bu şəffaflıqdan seyr edəndə bütün rənglər öz rəngində, daşıdığı həqiqətin rəngində görünür.