A405.2

Continuation:

Philosophers point out that Aristotle's concept of "form of forms" is different from the concept of form of peripatetics. Thus, the concept of "form of forms" corresponds to the concept of "necessary being" and not to the "form of the body" that N. Tusi considered.

The term "hayula" has been accepted by some philosophical theorists as "matter" and by others as "first matter." The great philosopher and thinker Ibn Sina explained the concept of "hayula" as the first result of the first cause.

Source used:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A405.1

Ardı:

Fəlsəfə tədqiqatçıları qeyd edirlər ki, peripatetiklərin forma anlayışı ilə Aristotelin irəli sürdüyü “formalar forması” məvhumu fərqlidir. Belə ki, “formalar forması” anlayışı N.Tusinin nəzərində tutduğu “cismin forması”na deyil, “vacib varlıq” anlayışına uyğundur.

Bir sıra fəlsəfə nəzəriyyəçiləri tərəfindən “həyulə” anlayışı “maddə”, digərləri tərəfindən isə “ilk maddə” kimi qəbul edilmişdir. Böyük filosof, mütəfəkkir İbn Sina “həyulə” anlayışını ilk səbəbin ilk nəticəsi kimi izah etmişdir.

İstifadə olunmuş mənbə:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A404.2

Continuation:

N.Tusi conducted an in-depth study of his earlier views on matter and form. The philosopher presented certain results on these topics in his works "Akhlaqi-Nasiri" and "Asas al-Iktibas".

It distinguishes between abstract and concrete forms of matter. He notes that only concrete matter takes the form. After taking the form of any absolute matter, it changes from actuality to potentiality and becomes concrete matter.

Source used:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A404.1

Ardı:

N.Tusi materiya və forma barədə özündən əvvəlki fikirlərin dərin tədqiqatını aparmışdır. Filosof özünün “Əxlaqi-Nasiri” və “Əsas əl-iqtibas” əsərlərində bu mövzularda müəyyən nəticələri təqdim etmişdir. 

O, materiyanın mücərrəd və konkret formalarını fərqləndirir. Qeyd edir ki, formanı qəbul edən yalnız konkret materiyadır. Hər hansı bir mütləq materiya formanı qəbul etdikdən sonra, aktuallıqdan potensiallığa keçərək konkret materiyaya çevrilir. 

İstifadə olunmuş mənbə:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A403.2

Continuation:

N.Tusi notes that:

 unlike other abstract beings, minerals, plants and animals are real beings;

 the form of these real beings is inseparable from matter.

For all Aristotelians, matter is the basis of the material world and the cause of the process of circulation in the universe. N.Tusi, taking advantage of the philosophy of Ibn Sina and Bahmanyar, expressed his attitude to the issue.

Source used:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A403.1

Ardı:

N.Tusi qeyd edir ki:

 digər mücərrəd varlıqlardan fərqli olaraq, mineral, bitki və heyvanlar real varlıqlardır;

 bu real varlıqların forması materiyadan ayrı deyildir.

Materiya bütün Aristotelçilər üçün maddi dünyanın əsası və kainatda dövretmə prosesinin səbəbidir. N.Tusi isə İbn Sinanın və Bəhmənyarın fəlsəfəsindən bəhrələnərək məsələyə özünün münasibətini ortaya qoymuşdur.

İstifadə olunmuş mənbə:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A402.2

According to Tusi:

 possible beings manifest from the unity of matter with form;

 although form can be destroyed, matter is indestructible and there is a difference between them;

 the destruction of any metal object is explained as the difference between its metallicity and its presence of metal.

The philosopher believes that simple substances, which naturally tend to coalesce, find their place in the universe in three forms, called minerals, plants and animals, and become real beings.

Source used:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A402.1

Ardı:

Tusiyə görə:

 mümkün varlıqlar materiyanın forma ilə vəhdətindən təzahür edir;

 forma məhv ola bilsə də materiya məhvedilməzdir və bunlar arasında fərqlilik mövcuddur;

 hər hansı bir metal əşyanın məhvi onun metal olmasının, metallığının arasındakı fərq kimi izah olunur.

Filosof hesab edir ki, birləşməyə təbii olaraq meyil edən sadə maddələr kainatda mineral, bitki və heyvan adlı üç formada özünə yer tapır və real varlığa çevirilirlər. 

İstifadə olunmuş mənbə:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A401.2

Continuation:

According to N.Tusi, matter is the reference point of form, and matter came into being according to form. The philosopher explains the concepts of matter and form as the substance of a possible being.

Explaining these terms, he takes a particularly in-depth look at the motion of matter. Note that motion consists of the mechanical displacement of an object. Action occurs according to:

o the quantity;

o the quality;

o and the space.

Source used:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A401.1

Ardı:

N.Tusiyə görə, materiya formanın istinadgah nöqtəsidir və materiya formaya görə meydana çıxmışdır. Filosof materiya və forma anlayışlarını mümkün varlığın substansiyası kimi izah edir. 

Bu terminlərin şərhini verərək materiyanın hərəkəti məsələsinə xüsusilə dərindən yanaşır. Qeyd edir ki, hərəkət cismin mexaniki yerdəyişməsindən ibarətdir. Hərəkət:

o kəmiyyətə;

o keyfiyyətə;

o və məkana

görə meydana gəlir.

İstifadə olunmuş mənbə:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A400.2

Continuation:

Philosophers note that N.Tusi:

o preferred Sharia issues in socio-political issues and the humanities;

o did not agree with the views of some Shari'ah scholars, however in those exact sciences.

The philosopher also gave a detailed explanation of the subject of matter and form. He took matter as the basis for the existence of natural objects, and explained form as a conditioner.

Source used:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A400.1

Ardı:

Fəlsəfə tədqiqatçıları belə qeyd edir ki, N.Tusi: 

o ictimai-siyasi məsələlərdə, humanitar elmlərdə şəriət məsələlərinə üstünlük vermişdir;

o dəqiq elm sahələrində isə bəzi şəriət üləmalarının fikirlərilə razılaşmamışdır.

Filosof materiya və forma mövzusuna da ətraflı şərhini vermişdir. O, təbii cisimlərin varlığında materiyanı əsas götmüş, formanı isə şərtləndirici kimi izah etmişdir.

İstifadə olunmuş mənbə:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A399.2

 Continuation:

It is noted that:

o the planet Earth is at the center of those higher objects and the world;

o those higher objects never change and never perish;

o the elements that make up the higher object are essentially ancient;

o their managers are the nafs and the mind.

According to a number of other thinkers, angels play an active role in the control of higher objects.

Source used:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A399.1

 Ardı:

Qeyd olunur ki:

o ali cisimlərin və dünyanın mərkəzində Yer planeti durur;

o ali cisimlər heç zaman dəyişmir və heç zaman məhv olmur;

o ali cismi təşkil edən ünsürlər mahiyyət etibarilə qədimdir;

o bunların idarəediciləri nəfs və əqldir.

Bir sıra digər qrup mütəfəkkirlərə görə isə ali cismlərin idarə edilməsində mələklər fəal rol oynayırlar.

İstifadə olunmuş mənbə:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A398.2

 Continuation:

The philosopher:

o argued that the concept of a higher object refers to planets, stars, and heavens;

o stated that observation was needed in order to understand the existence of higher objects, and that the higher being was proved experimentally;

o like the peripatetics based on the beliefs of the ancient Greek and Eastern worldviews, accepted the idea that the sky was eight-layered.

Source used:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A398.1

 Ardı:

Filosof:

o ali cisim anlayışının planetlərə, ulduzlara, göylərə aid olduğunu irəli sürmüşür;

o bildirmişdir ki, ali cisimlərin varlığını dərk etməkdən ötrü müşahidəyə ehtiyac vardır və məhz eksperimental yolla ali varlıq isbat olunur;

o antik yunan və şərq dünyagörüşü əqidəsinə əsaslanan peripatetiklər kimi göyün səkkiz qatlı olması ideyasını qəbul etmişdir.

İstifadə olunmuş mənbə:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A397.2

 Continuation:

The philosopher believes that as a result of the ongoing process of new possible beings creation, possible beings can maintain their existence by penetrating from one form to another.

Based on the idea that the process of creation of a possible being consists of levels, the idea is put forward that this process has several levels.

These levels are classified as follows:

- higher objects;

- motives distinguished by the multiplicity of passions;

- and minds.

This division is based on the cognition degree of objects.

Source used:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm

A397.1

 Ardı:

Filosof hesab edir ki, yeni mümkün varlıqların daim davam edən yaranma prosesinin nəticəsində mümkün varlıqlar öz mövcudluğunu bir formadan digərinə nüfuz etməklə saxlaya bilirlər.

Mümkün varlığın yaranma prosesinin mərtəbələrdən ibarət olması ilə bağlı dünyagörüşünə əsalanaraq bu prosesin bir neçə mərtəbəli olması ideyası irəli sürülür.

Bu mərtəbələr aşağıdakı kimi təsnifləşdirilir:

- ali cisimlər;

- nəfslərin çoxluğu ilə fərqlənən hərəkət etdiricilər;

- və əqllər.

Bu bölgü cisimlərin idrak dərəcəsinə əsaslanır.

İstifadə olunmuş mənbə:

http://www.anl.az/down/meqale/palitra/2019/mart/01.htm