İslam iqtisadi sistemi: prinsiplərdən mikroqitisadi və makroiqtisadi sahələrə baxış (3)

Müəllif yazır:

Bu baxımdan İslamda vəhy iqtisadi prinsiplərin əsas mənbəyidir ki, burada səbəb və təcrübə köməkçi rola malikdir.

Sonuncusu məşhur olaraq iqtisadi nəzəriyyə kimi tanınır, əvvəlkisi isə iqtisadi systemdə təcəssüm olunur.

Bu, o deməkdir ki, resursların yerləşməsini idarə edən fundemental qanunlar və tənzimləmə siyasətləri İlahi hidayət səltənəti altında qalmış olur.

Bu fundamental qanunlar İslam iqtisadi sistemində üzə çıxır.

Sonra müəllif belə bir sual qoyur:

Yuxarıdakı arqumentlə bağlı kimsə soruşa bilər:

- İqtisadi prinsiplər iqtisadi nəzəriyyə ilə, o cümlədən həm mikroiqtisadi və həm də makroiqtisadi nəzəriyyələrlə necə əlaqələnir?

Buna görə də bu tədqiqat işinin məqsədi bilimin, həqiqətin əsl mənbəyi ilə iqtisadi nəzəriyyələri əlaqələndirməkdən ibarətdir.

Lakin, bu əlaqəni təmin etməkdən öncə İslam iqtisadi sistemində ehtiva olunan prinsipləri müzakirə edəcəyik.

Əbdül Qafar İsmailin və Norazia Çi Ərşadın tədqiqat işindən

Islamic economic system: from principles to microeconomics and macroeconomics fields (3)

The authors write:

In this regard revelation in Islam, becomes the primary source of economic principles with reason and experience playing the supportive role.

The latter is popularly known as economic theory while the former is embodied in the economic system.

This means that fundamental laws and regulations governing resource allocation fall under the realm of divine guidance.

These fundamental laws are manifested in the Islamic economic system.

Then the author puts questions:

In view of the above argument, one may ask:

- How are the economic principles connected to economic theories, i.e., both microeconomic and macroeconomic theories?

Therefore, the aim of this paper is to link the original sources of knowledge with economic theories.

But, before we are able to link it, we discuss first the principles underlying the Islamic economic system.

Used from paper of  Abdul Ghafar Ismail and  Noraziah Che Arshad

İslam iqtisadi sistemi: prinsiplərdən mikroqitisadi və makroiqtisadi sahələrə baxış (2)

Müəllif yazır:

Faktiki olaraq, iqtisadi prinsiplər xeyli sınaqlardan keçərək doğru düzənlənmiş iqtisadi nəzəriyyələrdir.

Onlar:

o   istehlakçıların;

o   istehsalçıların;

o   kapital sahiblərinin;

o   işçi qüvvəsinin;

o   sərmayədarların;

o   eləcə də dövlətin

qərarlar qəbul etməsinə xidmət edən iqtisadi qanunlara çevrilmişlər.

Lakin, bu iqtisadi qanunlar (iqtisadi biliklər) həqiqəti diktə edən elmi metodlarla birgə intellektin (ağlın) məhsuludur.

Halbuki, İslam intellektin (ağlın) və beləliklə də dəyərin, biliyin, eləcə də vəhyin mənbəyi kimi təcrübənin rolunu qəbul edir.

İlahi hidayət (vəhy) onlardan üstün tutulur.

Əbdül Qafar İsmailin və Norazia Çi Ərşadın tədqiqat işindən

Islamic economic system: from principles to microeconomics and macroeconomics fields (2)

The authors write:

In fact, economic principles are the well-established economic theories that have passed through numerous tests.

They have become economic laws that serve to guide the decision-making of:

o   consumers;

o   producers;

o   capitalists;

o   workers;

o   investors;

o   and government alike.

However, these economic laws (i.e. economic knowledge) are the product of the intellect (‘aql) alone with the scientific method to dictate what truth is.

Although Islam acknowledges the role of the intellect (‘aql) and sense experience as a source of value and knowledge, ultimately revelation i.e.

Divine guidance (wahy) is put above them both.

Used from paper of  Abdul Ghafar Ismail and  Noraziah Che Arshad

İslam iqtisadi sistemi: prinsiplərdən mikroqitisadi və makroiqtisadi sahələrə baxış (1)

Müəlliflər aşağıdakı müqəddimə ilə sözə başlayır:

Başlıca iqtisadi ədəbiyyatlarda “iqtisadi prinsip” ifadəsi tez-tez iqtisadiyyatın təməl qanunları mənasında işlənilir ki, bu da onun özünü öyrənməsini ifadə edir.

Lakin, İslamda öyrənməyin, biliyin mənbəyi nəticə etibarilə vəhydir, ilahi hidayətdir.

Beləliklə, təqdim olunan tədqiqat işinin məqsədi biliyin bu əsl mənbəyini mikroiqtisadi və makroiqtisadi nəzəriyyələrlə əlaqələndirməkdir.

İslam iqtisadi sisteminin bu əsl mənbələrdən əldə oluna bilən beş prinsipini müəyyən edirik.

Allah tərəfindən:

§  doğru və yanlış;

§  istifadə prinsipləri;

§  mötədillik prinsipləri;

§  sərbəstlik prinsipləri;

§  və ədalət prinsipləri müəyyən olunmuşdur.

Bu prinsiplər iqtisadi nəzəriyyələrlə necə uyğunlaşmışdır?

Əbdül Qafar İsmailin və Norazia Çi Ərşadın tədqiqat işindən

Islamic economic system: from principles to microeconomics and macroeconomics fields (1)

The authors start with following introduction:

In mainstream economic textbooks, the term “economic principle” is often used to mean the fundamental law of economics, which is knowledge itself.

However, in Islam, the source of knowledge is ultimately revelation i.e. divine guidance (wahy).

Hence, the aim of this paper is to link the original sources of knowledge with microeconomic and macroeconomic theories.

We identify fives principles of Islamic economics system that can be derived from the original sources, i.e.

Allah determines:

§  right and wrong;

§  principles of uses;

§  principle of moderation;

§  principles of freedom;

§  and principle of justice.

How are those principles being connected with in economic theories?

Used from paper of  Abdul Ghafar Ismail and  Noraziah Che Arshad

İslamda iqtisadi sistem (35)

Ardı

Müəllif yekun məqamlar barədəsində davam edir:

Məsələn, zəkata özünün iqtisadi dəyər olması və vacibliyti ilə yanaşı ruhi təmizləyən amil kimi baxılır.

Bu, Müsəlmanların öz həyatlarında nümayiş etdirdikləri ruhi münasibət və mənəvi qayğıdır.

İslam sosializmin irəli sürdüyü kimi istehsal proseslərinin təbiətinin dəyişdirilməsinin nəticəsi olaraq istehsal münasibətlərində radikal dəyişikliklərə inanmır.

İslam istehsalı deyil, insanı başlanğıc hesab edir.

İnsanın ehtiyacları iki növdür: təməl ehtiyaclar və zamanla dəyişən digər ehtiyaclar.

Birinci növ ehtiyacların ödənilməsi üçün sabit standartlar təmin olunmalıdır.

Həmçinin istehsal vasitələrinin inkişafını uyğunlaşdıran standartların dəyişimi mövcud olmalıdır.

İslam digər prinsiplərin sahib olmadığı çox önəmli üstünlüklərə malikdir.

İslam insanı Allaha bağlayır.

Bu, onu Allahın razılığı, mükafatı və eləcə də cəzası barədə düşünməyə dəvət edir.

İslam bəşəri vicdanın dərinliklərindən başlayır və hamı üçün xoşbəxt həyat təmin etmək səyləri ilə davam edir.

Əbdül Hüseyn Məhəmmədin tədqiqat işindən istifadə olunmuşdur

Economic system in Islam (35)

Continuation

The author continues final notes:

For example, zakat is viewed as purifying act, beside its economic value and importance.

It is the spiritual attitude which the Muslim reflects in life and the great care for morality.

Islam does not believe in radical changes of the relations of production as a result of changes in the nature of production, as Socialism claims.

Islam starts from man and not from production.

The needs of man are of two kinds, one is basic, while the other is changing with time.

There must be a permanent set of standards to ensure the satisfaction of the first kind of needs.

Also there must be a changing set of standards which adapts the progress in the means of production.

Islam has a very important advantage which other principles do not have.

Islam binds man to God.

It makes him think of God's satisfaction, reward, and punishment too.

Islam starts from the depths of the human conscience, and proceeds in its endeavours to secure a happy life for all.

Used from paper of Abdul Husain Muhammad

İslamda iqtisadi sistem (34)

Ardı

Müəllif İslam iqtisadi sistemi barədə belə davam edir:

Əməkçilər öz əməklərinin sahibləridir.

Məsələn, mədənlər kapitalistlərə deyil, əməkçilərə məxsus olmalıdır.

Təbii ehtiyatlar hən hansı fərdin mülkiyyətində olmamalıdır.

Xammal sahibi isə, qaydaların ikinci hissəsinə əsasən, onun istehsalından sonra sahibi hesab olunur.

Bu, mülkiyyətin davamlılığı fenomenidir.

Bu məqam İslam iqtisadi sistemini Kapitalizm və Sosializmdən fərqləndirmək baxımından çox önəmlidir.

Sonda müəllif yekun məqamları qeyd edir:

İslam iqtisadi sistemi bütün yaşam üçün bütöv qaydalar toplusunun bir hissəsidir.

Müəllif qeyd edir ki, sözügedən yanaşmanı daim düşünərək bu, incələnməli və təhlil olunmalıdır.

Vəhdət halında olduqları üçün İslam iqtisadi sistemini İslamın digər bölmələrindən təcrid etmək mümkün deyildir.

Əbdül Hüseyn Məhəmmədin tədqiqat işindən istifadə olunmuşdur

Economic system in Islam (34)

Continuation

The author continues about Islamic economic system:

Workers are to own their work.

For instance, mines should be owned by the workers, and not by the Capitalists.

Natural resources are not possessed by any person.

But anyone who provides the raw materials is considered as the owner of it after production, according to the second half of the rule.

That is the phenomena of persistence of possession.

This point is very important in distinguishing the Islamic Economic system from Capitalism and Communism.

At the end the author points final notes:

The Economic System in Islam is part of a complete set of codes for the whole life.

Author notes that, with this view kept in mind always, it should be examined and analyzed.

It is not possible to isolate the Economic system from other parts of Islam because they are interconnected.

Used from paper of Abdul Husain Muhammad

İslamda iqtisadi sistem (33)

Ardı

Müəllif yazır:

Sosializm aşağıdakı qaydanı irəli sürür:

"Hər kəs qabiliyyətinə görə ideyasından, hər kəs səyinə görə ideyasına."

Sosializm inanır ki:

Əmtəələrin dəyərini əmək yaradır və buna görə də əməkçilər öz əməklərinin mülkiyyətçiləri olmalıdırlar.

İslamda isə aşağıdakı qayda tətbiq olunur:

"Əmək mülkiyyət üçün amildir, lakin bu, əmtəələrin dəyərinin yaranmasında tək iştirak etmir."

İslama görə mülkiyyətin vasitələri:

1. Əsas konsepsiya ondan ibarətdir ki, mülkiyyət əməksiz əldə oluna bilməz.

2. Əmək əmtəələrin dəyəri üçün yeganə töhfə deyildir, ona görə ki, əmtəələrin daxili dəyəri vardır.

Beləliklə, mülkiyyətin davamlılığı fenomeni meydana gəlir.

 Əbdül Hüseyn Məhəmmədin tədqiqat işindən istifadə olunmuşdur

Economic system in Islam (33)

Continuation

The author writes:

Socialism forwards the following rule:

"From each according to his ability, to each according to his effort."

Socialism believes that:

Work creates the value of goods, and hence workers must possess their work.

In Islam, the following rule is applied:

"Work is the excuse for possession, but it does not alone create the value of goods."

Means of Possession in Islam:

1. The basic concept that possession cannot be achieved without work.

2. Work is not the only contributor to the value of goods, because goods have an intrinsic value.

Hence the phenomena of persistence of possession appear.

Used from paper of Abdul Husain Muhammad

İslamda iqtisadi sistem (32)

Ardı

Müəllif yazır:

İndi isə capital faizini və onun cəmiyyətə təsirini müzakirə etməliyik.

Kapitalizmin istehsalın mənfəətinə baxışı ondan ibarətdir ki, o, bütün istehsal faktorları arasında bölüşdürülməlidir.

Bu:

ü təbii resurslar

ü kapital

ü idarəetmə

ü əmək

ü və avadanlıqlardan ibarətdir.

Bunlar:

o   renta ödənişləri

o   faizlər

o   əmək ödənişləri və digər formalarda mövcud olur.

Bütün bunlar təklif və tələb qanunları ilə tənzimlənir.

Əbdül Hüseyn Məhəmmədin tədqiqat işindən istifadə olunmuşdur

Economic system in Islam (32)

Continuation

The author writes:

Now we should discuss the Capital interest and its bearings on the society.

Capitalism views profits of production as to be shared by all the contributing factors of production.

That is:

ü natural resources,

ü capital

ü management

ü labour

ü and machines

Those are in the form of:

o   rents

o   interests,

o   wages and etc.

They are all governed by the laws of supply and demand.

Used from paper of Abdul Husain Muhammad

İslamda iqtisadi sistem (31)

Ardı

Müəllif yazır:

Bu münasibət (İslamın münasibəti) Qurani-Kərimin surəsində əks olunur.

"(Daim öz hədəqəsində, özləri üçün müəyyən olunmuş yerdə) seyr edən Günəşi və Ayı, həmçinin gecəni və gündüzü sizin ixtiyarınıza verən Odur.

(Allah) sizə istədiyiniz şeylərin hamısından vermişdir. Əgər Allahın nemətlərini sayacaq olsanız, sayıb qurtara bilməzsiniz. Həqiqətən, insan çox zalım, həm də çox nankordur. (O, Allahdan başqasına tapınmaqla özünə zülm edər, Onun lütfünü, mərhəmətini danmaqla küfrani-nemət olar)".

Qurani-Şərif, 14:33-34

Beləliklə, qeyd olunanları aşağıdakı kimi ümumiləşdirə bilərik:

1. Bir çox hallarda sosial ədalət prinsiplərinə riayət etməyən zülmkar insanlar mövcuddur ki, sosial qruplar arasında fərqi dərinləşdirirlər.

2. İnsan daim rahat yola can atdığı üçün bu mənada özünün kafirə çevrilməsinə cavabdehdir.

Bu, o kəsdir ki, təbii resursların istifadəsi üçün işləmir.

İslam hesab edir ki, problemin kökü insanın üzündədir, əgər insan ruhən sağlam olarsa artıq heç bir problem mövcud olmayacaqdır.

Əbdül Hüseyn Məhəmmədin tədqiqat işindən istifadə olunmuşdur

Economic system in Islam (31)

Continuation

The author writes:

This attitude (the attitude of Islam) is given by the Quran verse.

"And He has made subject to you the sun and the moon, both diligently pursuing their courses, and the Night and the Day has He (also) made subject to you.

And He gives you of all that you ask for; and if you count the favors of God, you will not be able to number them; Verily man is very unjust, very ungrateful".

Quran, 14:33-34

Hence we can conclude the following:

1. There exists, sometimes, unjust people who do not comply with the principles of social justice which creates differences between classes.

2. Man is liable to be (kafir) for it seems that man always tend to try the easy path.

It is man who does not work to utilize the natural resources.

Islam considers that the root of the problem is in man, if man is cured, then there are no more problems.

Used from paper of Abdul Husain Muhammad