İslam iqtisadi sistemi: prinsiplərdən mikroqitisadi və makroiqtisadi sahələrə baxış (30)

Ardı

O, “ekvivalent qiymət” konsepsiyasını irəli sürmüşdür.

Bu konsepsiya mükəmməl rəqabətli bazar strukturunda:

o   məcburiyyət;

o   fırıldaqçılıq;

o   inhisarçı davranış;

o   süni məhdudiyyət;

o   və digər qeyri-əxlaqi təcrübələrdən kənar

müəyyən olunan qiyməti təyin edir.

Bu qiymət hər iki fəliyyət tərəfləri:

ü alıcılar;

ü və satıcılar

üçün qaneedicidir.

Natamam (qeyri-mükəmməl) bazar şəraitində meydana çıxan digər qiymətlər isə insanların rifahına təsir edir.

Beləliklə, bu, dövlət müdaxiləsinə, eləcə də zəruri hallarda qiymət nəzarətinə  ehtiyac yaradır.

Əbdül Qafar İsmailin və Norazia Çi Ərşadın tədqiqat işindən

Islamic economic system: from principles to microeconomics and macroeconomics fields (30)

Continuation

He presented a concept of "equivalent price".

This concept defined as the price determined by the market forces in a competitive market structure without:

o   coercion;

o   fraud;

o   monopolistic behavior;

o   hoarding;

o   and other corrupt practices.

This price is satisfactorily acceptable to both the transacting parties:

ü buyers;

ü and sellers.

Any other price, which exists due to market imperfections, will affect human welfare.

Hence, it calls for government intervention and, if necessary, price control.

Used from paper of Abdul Ghafar Ismail and  Noraziah Che Arshad

İslam iqtisadi sistemi: prinsiplərdən mikroqitisadi və makroiqtisadi sahələrə baxış (29)

Ardı

ii. Qiymət Nəzəriyyəsi

İbn Teymiyyənin yazılarına görə, mikroiqtisadi təhlillərdə qiymət nəzəriyyəsi dolayı xarakterə malikdir.

Qiymət nazarətinə dair müfəssəl müzakirələrində İbn Teymiyyə bazarda qiymətin:

ü tələbin

ü və təklifin

qarşılıqlı hərəkətindən asılı olaraq necə müəyyən olunduğunu təhlil edir.

Ona görə:

ü bəlli əmtəələr üzrə təklifin qıtlığına;

ü həmçinin fərdlərin gəlirlərinin artmasına görə

qiymətlər yüksələ bilər.

Birincisi qiymətlərin yüksəlməsi ilə nəticələnən təklif əyrisinin sola sürüşməsi konsepsiyasını ifadə edir.

Digər tərəfdən, ikincisi gəlirlərin artması (yaxud gəlir effekti) nəticəsində tələb əyrisinin yuxarı sürüşməsini ifadə edir.

Beləliklə, həmin təhlillərdə tələb və təklif əyrilərinin hərəkəti və yerdəyişməsi ideyaları dolayı xarakterə malikdir.

Əbdül Qafar İsmailin və Norazia Çi Ərşadın tədqiqat işindən

Islamic economic system: from principles to microeconomics and macroeconomics fields (29)

Continuation

ii. Theory of Price

The price theory in the microeconomic analysis is implicit in the writings of Ibn Taimiyyah.

In his detailed discussion on price control, Ibn Taimiyyah has analyzed how prices are determined in the market by the interplay of:

ü demand

ü and supply forces.

According to him, prices could increase:

ü due to the shortage of supply of the commodity in question

ü and also because of higher income of the people.

The former gives the concept of the leftward shift in supply curve with a resulting increase in prices.

From the other side, an upward shift in the demand curve due to rise in income (or the income effect) is reflected in the latter.

The ideas of movement along and shift in demand and supply curves are thus implicit in that analysis.

Used from paper of Abdul Ghafar Ismail and  Noraziah Che Arshad

İslam iqtisadi sistemi: prinsiplərdən mikroqitisadi və makroiqtisadi sahələrə baxış (28)

Ardı

Ənəsin nəql etdiyinə görə:

Peyğəmbərin (s.ə.a.s.) zamanında qiymətlərin səviyyəsi yüksəldi.

(İnsanlar) Soruşdular:

“Ey Allahın Peyğəmbəri! (s.ə.a.s.), bizlər üçün qiymətləri təsbit edin.”

O (Allahın Peyğəmbəri (s.ə.a.s.)), buna cavabında dedi:

“Qiymətlər Allah tərəfindən təsbit olunmuşdur.

O, yaşayış vasitləri mənbələrini müəyyən edir və genişləndirir.

İnşallah, Rəbbimin (Allahın) köməyi ilə, heç kəs məni can və pul qarşılığında ədalətsizliyə sürükləyə bilməz.”

Həmçinin İbn Teyniyyə də bazar strukturu məsələsindən bəhs etmişdir.

Burada məhdud əmtəə və xidmətlərin təklifi kontekstində inhisar və inhisarlaşma məsələləri barədə bəhs olunur.

O, inhisarçılıq təcrübəsinə qarşı sərt mövqeyini ifadə edir.

O, insanlar üçün ədalətli qiymətləri təmin edən rəqabətli bazara üstünlük verir.

Əbdül Qafar İsmailin və Norazia Çi Ərşadın tədqiqat işindən

Islamic economic system: from principles to microeconomics and macroeconomics fields (28)

Continuation

As reported by Anas:

During the life time of the Prophet (pbuh) price level went up.

They (people) said:

“Messenger of Allah (pbuh)! Fixed the prices for us.”

On this he (the Messenger of Allah, pbuh) said:

“Prices are fixed by Allah.

He contracts and expands the sources of livelihood.

And I hope to meet my Sustainer (God) in a state that no one may raise a claim of injustice against me in respect of blood or money.”

Ibn Taimiyyah had also discussed the issue of market structure.

In his discussion, monopoly and monopolization practices by limiting supply of goods and services.

He argued strongly against monopolistic practices.

He prefers a competitive market structure to ensure fair prices for the people.

Used from paper of Abdul Ghafar Ismail and  Noraziah Che Arshad

İslam iqtisadi sistemi: prinsiplərdən mikroqitisadi və makroiqtisadi sahələrə baxış (27)

Ardı

Bazar prosesləri:

o   ehtiyacların ödənilməsi;

o   iqtisadi artım;

o   yaxud yaşayışımızda can atdığımız digər məqsədlərə nail olmaq

kontekstində məsələləri qaydasına qoymağın tək yolu deyildir.

Baxmayaraq ki, bu, cəmiyyətdə:

ü özəl mülkiyyət;

ü və saziş azadlığı

baxımından birinci vacib məsələdir.

İslamın institusional tərtibatı:

ü bazar proseslərinin başlıca əhəmiyyətini qəbul edir;

ü və İslam iqtisadiyyatının məqsədləri naminə işləməsinə icazə verir.

Bununla belə, dövlət:

o   məhsuldar proseslərdə;

o   bazar strukturunda;

o   və qiymətlərin tənzimlənməsində

məhdud rolunu əldə saxlamalıdır.

Əbdül Qafar İsmailin və Norazia Çi Ərşadın tədqiqat işindən

Islamic economic system: from principles to microeconomics and macroeconomics fields (27)

Continuation

The market process is not the only way of getting things done in the context of:

o   need fulfillment;

o   economic growth;

o   or the other goals

we cherish in life.

Nevertheless it is of primary importance in a society with:

ü private property;

ü and freedom of contract.

The Islamic institutional arrangement:

ü recognizes the central importance of the market process;

ü and allows it to work subject to the goals of the Islamic economy.

However, the government should have only a limited role:

o    in the productive process;

o   in market structure;

o   and in the movement of prices.

Used from paper of Abdul Ghafar Ismail and  Noraziah Che Arshad

İslam iqtisadi sistemi: prinsiplərdən mikroqitisadi və makroiqtisadi sahələrə baxış (26)

Ardı

Bu xüsusiyyətlərə görə:

ü mənəviyyat;

ü və dövlətçilik

bazar tənzimlənməsi baxımından iki əsas və faydalı amillərdir.

Mənəviyyat və iman əmtəə və xidmətlərə tələbin və təklifin ictimai maraqlara uyğunlaşmasına səbəb olur.

Dövlət isə nəzarət və müdaxilə edir.

Zəriri halda dövlət təbii və tarazlı qiyməti təmin etməkdən ötrü bazara müdaxilə edir.

Burada əsas hədəf ondan ibarətdir ki, qiymətlər ədalətsiz olmamalı, əksinə ictimai maraqlara cavab verməlidir.

Müsəlman tarixi göstərir ki, İslam dövlətləri dövlət tənzimləməsi sistemi vasitəsilə:

ü bazar mexanizminə;

ü və qiymət sisteminə

diqqəti yönəltmişlər.

Əbdül Qafar İsmailin və Norazia Çi Ərşadın tədqiqat işindən

Islamic economic system: from principles to microeconomics and macroeconomics fields (26)

Continuation

According to these characteristics:

ü moral;

ü and government

are two main and effective factors for market control.

Moral and faith cause the supply of and demand for goods and services to be in agreement with the public interests.

Government makes control and intervenes.

If necessary, government intervenes to the market in order to support the natural and equilibrium prices.

Here the main target is that, prices should not to be unfair, but to be in agreement with the public interests.

The history of Muslims shows that Islamic governments pay attention to the:

ü market mechanism;

ü and price system

by the government regulation system.

Used from paper of Abdul Ghafar Ismail and  Noraziah Che Arshad

İslam iqtisadi sistemi: prinsiplərdən mikroqitisadi və makroiqtisadi sahələrə baxış (25)

Ardı

Bu kimi amillər:

o   kapital yığımını;

o   texnoloji dəyişiklikləri;

o   və işçi qüvvəsinin artımını

özündə ehtiva edir.

Yuxarılarda qeyd olunan tərifə əsaslanaraq müəlliflər İslam perspektivindən hər iki sahəni ayrı-ayrılıqda müzakirə edəcəklər (hərçənd ki, bu ikisi ayrıca götürülə bilməz).

a. Mikroqitisadi sahə

i. Bazar strukturu

Bazar İslam iqtisadi sisteminin əsas institutlarından biridir.

Xüsusilə:

• məhdud sövdələşmə;
• məhdud mənfəət;
• monopoliya (inhisar) və monopsoniyanın yoxluğu;
• və mənəvi dəyərlərin mövcudluğu

İslami bazarın xüsusiyyətləri kimi qeyd oluna bilər.

Əbdül Qafar İsmailin və Norazia Çi Ərşadın tədqiqat işindən

Islamic economic system: from principles to microeconomics and macroeconomics fields (25)

Continuation

Such factors include:

o   capital accumulation;

o   technological change;

o   and labor force growth.

Based on the above definition, the authors will discuss both fields from Islamic perspective separately (although both cannot be separated).

Microeconomics Field

Market Structure

Market is one of the main institutions of the Islamic economic system.

Particularly:

• limited collusion;
• limited profit;
• nonexistence of monopoly and monopsony;
• and being moral

can be mentioned as characteristics of Islamic market.

Used from paper of Abdul Ghafar Ismail and  Noraziah Che Arshad

İslam iqtisadi sistemi: prinsiplərdən mikroqitisadi və makroiqtisadi sahələrə baxış (24)

Ardı

Bu, həmçinin:

o   pul siyasətinin;

o   və fiskal siyasətin

təsirlərini öyrənir.

Azı, 1960-cı illərdən makroqitisadiyyat:

ü iştirakçıların rasionallığı;

ü bazar məlumatlarının faydalı istifadəsi;

ü və qeyri-sağlam rəqabət

məsələlərini özündə ehtiva edərək mikro əsaslı modelləşməsi şəklində sektorların sonrakı inteqrasiyası kimi xarakterizə olunur.

Bu, eyni subyektlərin inkişafının uyğunsuzluğuna dair uzun sürən gərginliyə hədəflənmişdir.

Makroqitisadi təhlillərdə həmçinin milli gəlirin:

§  uzunmüddətli səviyyəsinə;

§  və uzunmüddətli artımına

təsir edən faktorlara baxılır.

Əbdül Qafar İsmailin və Norazia Çi Ərşadın tədqiqat işindən