Continuation:
An important point made by philosophers on this subject is that:
- a work of art that expresses and promotes true values is beyond time;
- no matter what it is about, no matter what purpose it serves, no flow, no influence can narrow its scope, eliminate it.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Bu mövzuda fəlsəfə tədqiqatçılarının cəsarətlə irəli sürdüyü fikir, mühüm məqam ondan ibarətdir ki:
- həqiqi dəyərləri ifadə edən, təbliğ edən incəsənət əsəri zamanın fövqündə olur;
- nədən bəhs etməsindən, hansı məqsədlərə xidmət etməsindən asılı olmayaraq heç bir axın, heç bir təsir onun əhatəsini daralda bilmir, aradan apara bilmir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Regarding the aimlessness of the work of art, philosophical researchers note that:
- A work of art can be aimed at a variety of purposes, ie both short-term and long-term.
- The danger is that these can be bad intentions. The consolation is that if the work is tied to weak ideas, its life will be short.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Bədii əsərin məqsədsiz məqsədəuyğunluğu barədə fəlsəfə tədqiqatçıları qeyd edir ki:
- İncəsənət əsəri ən müxtəlif, yəni həm qısa, həm də uzun ömürlü məqsədlərə yönələ bilər.
- Təhlükəlisi o tərəfidir ki, bunlar pis məqsədlər də ola bilər. Təsəlli verici cəhət odur ki, əsər özünü cılız ideyalara bağlayıbsa ömrü də qısa olacaqdır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to Kant's philosophers:
- The theoretical provisions presented by the philosopher allow to study the reasons of the listed features of art, the flexibility of thinking created by it;
- The aesthetic idea created by art and beauty can be talked about as if it is not fully contained in any concept.
- In this sense, art, aesthetic ideas, artistic image can approach almost anything.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kant fəlsəfəsi tədqiqatçılarının baxışlarına görə:
- Filosofun təqdim etdiyi nəzəri müddəalar incəsənətin sadalanan xüsusiyyətlərinin, yaratdığı düşüncə çevikliyinin səbəbini öyrənməyə imkan edir;
- İncəsənətin, gözəlliyin meydana gətirdiyi estetik ideya hər hansı anlayışla bütünlüklə ehtiva olunmadığı üçün sanki hər şeydən danışa bilir.
- Bu mənada incəsənət, estetik ideya, bədii obraz sanki hər bir şeyə yanaşa bilir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Art in this sense:
- revives a dying conscience;
- gives sensitivity and warmth to dull thoughts and feelings;
- engraves events and processes in the memory of time and history, as if documenting and archiving them.
According to researchers, art breathes life into the dead spiritual forces, as if it can do anything.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Bu mənada incəsənət:
- ölməyə başlayan vicdanı dirildir;
- kütləşmiş düşüncələrə, hisslərə həssaslıq, hərarət verir;
- hadisə və prosesləri zamanın, tarixin yaddaşına həkk edir, sanki onları sənədləşdirərək arxivləşdirir.
Tədqiqatçıların dediyi kimi, incəsənət ölən mənəvi güclərə can verir, sanki hər işi görə bilir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
In this regard, it is noted that art clarifies the questions that arise in the morality of society, as well as in the work of thinking, knowing, feeling, evaluating, and fills in the gaps.
According to the German philosopher Friedrich Schelling, nature does not like space, and for it, wherever it is empty, it occupies it.
From this point of view, both art and culture fill the gaps in that sense, creating the necessary completeness.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Bu xüsusda qeyd olunur ki, incəsənət toplumun mənəviyyatında, eləcə də düşünmək, bilmək, duymaq, dəyərləndirmək işində meydana gələn suallara aydınlıq gətirir, çatışmazlıqları doldurur.
Alman filosofu Fridrix Şellinqin fikrincə, təbiət boşluğu sevmir, onun üçün də hara boşalsa, həməncə oranı tutur.
Bu baxımdan incəsənət də, mədəniyyət də həmin mənada boşluqları tutur, lazımı tamlığı yaradır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Continued:
According to research philosophers:
- Kant explains the essence and features of art in the language of concepts, logical proofs;
- according to the philosopher, art, which has ample opportunities in this area, can do a lot in society;
- as the ancient Chinese philosopher Lao-tzu said, water is very soft, so it is powerful, it can flow and overwhelm everything. Art is soft and powerful as water too.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Tədqiqatçı filosoflara görə:
- Kant bədiiliyin mahiyyətini, xüsusiyyətlərini anlayışların, məntiqi sübutların dili ilə izah edir;
- filosofa görə bu xüsusda geniş imkanlara malik incəsənət cəmiyyətdə çox iş görə bilər;
- qədum Çin filosofu Lao-szının dediyi kimi, su çox yumşaqdır, ona görə də qüdrətlidir, axıb, hər şeyi basa bilər. İncəsənət də su kimi yumşaq və qüdrətlidir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to research philosophers:
- Kant's statements about the aesthetic perception of the world, the beauty of art and the art are clearly justified in patterns and decoration;
- it is very difficult to express the content in words and concepts in these types of art, and the forms are dazzling;
- from this point of view, the approaches, explanations and proofs that support formalism about art find their basis in Kant's philosophy.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Tədqiqatçı filosoflara görə:
- dünyanın estetik qavrayışı, gözəllik və sənət əsərinin bədiiliyinin necəliyi haqqında Kantın söylədikləri bariz şəkildə naxışlarda, dekorativlikdə özünü doğruldur;
- sözügedən sənət növlərində məzmunu sözlə, anlayışla göstərmək çox çətindir, formaları isə göz qamaşdırır;
- bu baxımdan sənət haqqında formalizmi dəstəkləyən yanaşmalar, izahlar, sübutlar Kant fəlsəfəsində öz dayağını tapır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
It is noted that:
Medieval fine arts, decorative-applied art should be evaluated from the same aspect.
Medieval fine art found its way by studying the beauty of the surrounding world and reality.
It is clear from the works presented by fine artists that the artistic language of miniature serves to study the beauty and expand the scope of artistic vision.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Qeyd olunur ki:
Orta əsr təsviri sənəti, dekorativ-tətbiqi sənəti də həmin aspektdən dəyərləndirmək lazımdır.
Orta əsr təsviri sənət ətraf aləmin, gerçəkliyin gözəlliyini öyrənərək öz yolunu tapmışdır.
Təsviri sənətçilərin təqdim etdiyi işlərdən görünür ki, miniatürün bədii dili gözəlliyi öyrənməyə, bədii baxış çərçivələrini genişləndirməyə xidmət edir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to researchers:
- a work of art created by public order and in many cases, by instructions, directly serves that community;
- in this case, it indirectly benefits the art itself;
- however, works of art that directly serve the art indirectly serve the public interest and goals. Examples of this are many works by artists such as Picasso, Modigliani, Kandinsky.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Tədqiqatçılara görə:
- ictimai sifarişlə və hətta bir çox hallarda göstərişlərlə meydana gələn incəsənət əsəri birbaşa olaraq həmin cəmə xidmət etmiş olur;
- bu halda sənətin özünə isə dolayısı ilə fayda verir;
- fəqət, incəsənətin məhz özünə birbaşa xidmət edən sənət əsərləri ictimai maraq və hədəflərə dolayısı ilə xidmət etmiş olur. Bunlara misal kimi Pikasso, Modilyani, Kandinski kimi sənətkarların bir çox əsərlərini göstərmək olar.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to philosophers:
- there are types and genres in art that in some cases serve the art itself (for example, the art of parody);
- these works of art bring new means to art to understand the world, to cope with political and moral problems;
- thus, by increasing the insight of art, it presents the subtleties of the world or humanity.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Fəlsəfə tədqiqatçılarına görə:
- incəsənətdə elə növlər, janrlar da vardır ki, bir sıra hallarda məhz incəsənətin özünə xidmət edir (məsələn, parodiya sənəti);
- həmin incəsənət əsərləri dünyanı anlamaq, siyasi-əxlaqi problemlərdən baş çıxarmaq üçün yeni vasitələri sənətə gətirir;
- beləliklə, sənətin bəsirətini artırmaqla dünya və ya bəşəriyyətlə bağlı incə məqamları təqdim etmiş olur.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Researchers also emphasize that:
- no contemporary art is engaged in the study of processes taking place in the surrounding world;
- at the center of the fields of art are genres and currents that want to study the world from political, moral, economic and other aspects;
- art serves humanity with this information, in a sense fulfills public orders.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Tədqiqatçılar onu da vurğulayır ki:
- heç çağdaş dövr sənətkarlığı da ətraf aləmdə baş verən proseslərin öyrənməsilə məşğul deyildir;
- incəsənət sahələrinin mərkəzində dünyanı siyasi, əxlaqi, iqtisadi və s. tərəflərdən öyrənmək istəyən janrlar, cərəyanlar dayanır;
- incəsənət həmin bilgilərlə bəşəriyyətə xidmət edir, müəyyən mənada ictimai sifarişləri yerinə yetirir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Researchers note that:
- art must constantly learn reality;
- the question arises here, if miniature art, medieval decorative-applied art did not do that, that is, did not do anything to study reality, then they were engaged in formalism in art, just fell into the stream of imagery;
- so, medieval miniature art is based on the principle of "art is for art".
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Tədqiqatçılar qeyd edir ki:
- incəsənət durmadan gerçəkliyi öyrənməlidir;
- burada belə bir sual çıxır, əgər miniatür sənəti, orta əsr dekorativ-tətbiqi sənətkarlıq bunu etməyibsə, yəni gerçəkliyin öyrənilməsi üçün bir iş görməyibsə, deməli, onlar sənətçilikdə formalizmlə məşğul olublar, sadəcə təsvirçilik axınına düşüblər;
- deməli, orta əsr miniatür sənətçiliyi “sənət sənət üçündür” prinsipinə söykənib.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to our local researchers dealing with Kant's philosophical teachings:
- the philosopher's ideas about works of art are also confirmed in our medieval miniatures, calligraphy, carpet weaving;
- these works clearly express the way of life and moral condition of medieval people;
- medieval artists engaged in patterns and miniatures did not do it to express the pain of socio-political processes.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kantın fəlsəfi təlimlərilə məşğul olan yerli tədqiqatçılarımıza görə:
- filosofun sənət əsərləri barədə ideyaları bizim orta əsr miniatür, xəttatlıq, xalçaçılıq sənətlərində də öz təsdiqini tapır;
- həmin əsərlər orta əsr insanlarının həyat tərzini, mənəvi halını aydın ifadə edir;
- naxışlarla, miniatürlərlə məşğul olan orta əsr sənətkarları heç də bunu ictimai-siyasi proseslərin dərdini ifadə etmək üçün etmirdilər.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to the research philosophers who studied Kant's philosophical teachings, the art of painting is the most consistent with the earlier ideas about art.
Patterns are generally built on a certain expedient principle. However, the order in these works has no specific practical purpose. The spectator can give different content to the combination of patterns in his imagination. In this regard, decorative art has no specific purpose, although it helps to revive the moral and political depths of social reality.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kantın fəlsəfi təlimlərilə məşğul olan tədqiqatçı filosoflara görə, incəsənət haqqında əvvəldə qeyd olunan fikirlərə ən çox, dekorativ sənət - naxış sənəti uyğun gəlir.
Naxışlar ümumilikdə müəyyən məqsədəuyğun prinsiplə qurulur. Lakin, bu əsərlərdəki nizamın konkret praktiki məqsədi yoxdur. Tamaşaçı öz təxəyyülündə naxışların kombinasiyasına müxtəlif məzmun verə bilər. Bu xüsusda dekorativ sənət ictimai gerçəkliyin əxlaqi-siyasi dərinliklərini canlandırmağa kömək etsə də konkret məqsəd daşımır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
For example, thanks to a work of art, people can suddenly find elements of sin in the essence of events that they do not consider sinful. As a result, until that moment, they have to live with a sense of remorse.
Kant's teachings on aesthetic ideas in science and art state that art offers many meanings without being expressed in concepts. It gives life to a person's worldview.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Buna belə bir misal çəkmək olar ki, sənət əsərinin sayəsində insanlar günah hesab etmədikləri hadisələrin mahiyyətində birdən-birə günah elementləri tapa bilərlər. Nəticədə həmin ana qədər nübah, hətta savab hesab etdikləri müəyyən işləri bundan sonra peşmanlıq hissi ilə yaşamalıdırlar.
Kantın elm və incəsənət üzrə estetik ideyalar barədə təlimlərində qeyd olunur ki, incəsənət anlayışlarla ifadə etmədən çoxlu anlamlar təqdim edir. Bu, insanın dünya görüşünə həyat verir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Philosophers dealing with Kant's philosophical teachings state that:
- Throughout history, spiritual schools have taught clearly understood concepts about "goodness", "sin", "dignity", "regret" and so on;
- Art, with its aesthetic ideas or pictorial images, seems to have tested these concepts in different ways, and different results have been achieved.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kantın fəlsəfi təlimlərilə məşğul olan filosoflar qeyd edirlər ki:
- tarix boyunca mənəviyyat məktəbləri tərəfindən “yaxşılıq”, “günah”, “ləyaqət”, “peşmanlıq” və s. barədə aydın mənalı anlayışlar təqdim olunmuşdur;
- incəsənət isə təqdim etdiyi estetik ideyalarla və ya bədii obrazlarla sanki həmin anlayışları müxtəlif yöndən sınaqlara çəkmiş, buradan da fərqli nəticələr hasil olmuşdur.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to Kant, who put forward the aesthetic principle "Art is for art's sake":
- the aesthetic idea proposed by the work of art is not subject to ready-made, certain rules taken from outside, from another, in this sense, this idea is not revealed by the method, the key of those rules;
- when the essence of an aesthetic idea touches any concept, it melts its frame, and that concept loses its original meaning and begins to express more colorful meanings than itself.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
“Sənət sənət üçündür” estetik prinsipini irəli sürən Kanta görə:
- bədii əsərin təklif etdiyi estetik ideya kənardan, başqasından götürülmüş hazır, bəlli qaydalara tabe deyildir, bu mənada bu ideya həmin qaydaların üsulu, açarı ilə açılmır;
- estetik ideyanın mahiyyəti hər hansı anlayışa toxunanda onun çərçivəsini əridir və həmin anlayış ilkin mənasını itirərək özündən daha çox çalarlı mənaları ifadə etməyə başlayır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to Kant, who put forward the aesthetic principle "Art is for art's sake":
- the aesthetic idea proposed by the work of art is not subject to ready-made, certain rules taken from outside, from another, in this sense, this idea is not revealed by the method, the key of those rules;
- when the essence of an aesthetic idea touches any concept, it melts its frame, and that concept loses its original meaning and begins to express more colorful meanings than itself.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
“Sənət sənət üçündür” estetik prinsipini irəli sürən Kanta görə:
- bədii əsərin təklif etdiyi estetik ideya kənardan, başqasından götürülmüş hazır, bəlli qaydalara tabe deyildir, bu mənada bu ideya həmin qaydaların üsulu, açarı ilə açılmır;
- estetik ideyanın mahiyyəti hər hansı anlayışa toxunanda onun çərçivəsini əridir və həmin anlayış ilkin mənasını itirərək özündən daha çox çalarlı mənaları ifadə etməyə başlayır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to the philosopher:
- those special rules created by the genius author for each work of art cannot be defined by concepts;
- this order arises in the consciousness of the genius as if involuntarily, as a gift of creation;
- this order appears as a link in an inexplicable cause-and-effect relationship to the end of the universe.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Filosofa görə:
- dahi müəllif tərəfindən hər bir sənət əsəri üçün meydana gətirilən həmin məxsusi qaydalar anlayışlarla müəyyən edilə bilinmir;
- bu nizam dahinin bilincində sanki qeyri-ixtiyari, yaradılışın vergisi şəkildə törəyir;
- bu nizam yaradılış aləminin sona qədər izaholunmaz səbəb-nəticə əlaqəsinin bir həlqəsi kimi meydana gəlir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Kant adds that:
- undoubtedly, a work of art must be based on rules so that there are no irregularities;
- but the genius does not create this order by learning and taking it from outside, from someone else;
- thus, the genius provides special rules for each work of art.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kant əlavə edir ki:
- şübhəsiz bədii əsər qaydalara əsaslanmalıdır ki, onda nizamsızlıq olmasın;
- lakin, dahi bu nizamı kənardan, başqasından öyrənməklə, götürməklə ərsəyə gətirmir;
- beləliklə, dahi meydana gətirdiyi hər bir sənət əsəri üçün məxsusi qaydalar təqdim edir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to the teachings of Kant's philosophy:
- the form and structure of the art work are free from any conditional frameworks and obligations;
- although the structure of a art work is purposefully determined, its nature seems to be self-constructed;
- in this sense, a genius is like nature, he does not create higher maturity through rules based on any concept.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kantın fəlsəfəsi təlimlərinə görə:
- bədii əsərin forması, quruluşu hər hansı şərti çərçivələrdən, məcburilikdən azaddır;
- bədii əsərin strukturu məqsədəuyğun tərzdə müəyyən olunsa da onun təbiəti sanki özü-özünə qurulmuş, meydaha gəlmişdir;
- bu mənada dahi də təbiətə bənzəyir, ali yetkinlikləri hər hansı bir anlayışa əsaslanan qaydalar vasitəsilə meydana gətirmir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
This begs the question: how do Kant's philosophical views recognize genius, and what is his approach to his character?
According to the philosopher's philosophical worldview, the genius is the creator of pure aesthetic ideas and worldview.
This can be interpreted as giving rise to aesthetic ideas from a work of art, and aesthetic ideas give rise to deep, rich thoughts. All this is created by the genius.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Burada belə bir sual yaranır: Kantın fəlsəfi baxışları dahiliyi necə tanıyır, onun xarakteri barədə yanaşma necədir?
Filosofun fəlsəfi dünyagörüşünə görə, dahi xalis estetik ideyaların, dünyagörüşünün yaradıcısıdır.
Bunu belə şərh etmək olar ki, bədii əsərdən estetik ideyalar doğur, estetik ideyalar isə dərin, zəngin düşüncələrin yaranmasına səbəb olur. Bütün bunlar isə məhz dahinin əli ilə meydana gəlir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Kant believes that the expression of genius can be attributed only to art, to the artist.
According to the philosopher, only through geniuses are born higher, magnificent aesthetic ideas. Even the thinker argues that genius is impossible in science.
The main argument of the philosopher in this regard is that although it is possible to study and teach science, but it is impossible to learn or teach true mastery.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kant hesab edir ki, dahilik ifadəsini yalnız sənətə, sənətkara aid etmək olar.
Filosofa görə yalnız dahilərin vasitəsilə ali, möhtəşəm estetik ideyalar doğulur, meydana gəlir. Hətta mütəfəkkir belə bir fikri irəli sürür ki, elmdə də dahilik mümkün deyil.
Filosofun bununla bağlı başlıca arqumenti ondan ibarətdir ki, alimliyi öyrənmək və öyrətmək mümkün olsa da əsl sənətkarlığı nə öyrənmək, nə də öyrətmək mümkündür.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
The philosopher believes that the product of the artist's imagination and thinking is completely subjective. That is, the fantasies of the imagination are endless and depend on the approaches of the author.
Thus, even the most bizarre image in the artist's imagination can have a beautiful content. The author can create great thinking opportunities for his mind there. In this sense, works of art are expressed in the language of aesthetic ideas.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Filosof hesab edir ki, sənətkarın təxəyyülü, düşüncəsinin məhsulu tamamilə subyektivdir. Yəni, təxəyyülün fantaziyaları sonsuzdur və müəllifin yanaşmalarından asılıdır.
Belə ki, sənətkarın təxəyyülündə yer alan hətta ən əcaib bir obraz da gözəl məzmun daşıya bilər. Müəllif orada öz ağlı üçün böyük düşüncə imkanları yarada bilər. Bu mənada bədii əsərlər məhz estetik ideyaların dili ilə ifadə olunurlar.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
The artist's imagination is very colorful. Although it is difficult to express these fantasies in terms of thought, they are entirely in harmony with the nature of thought.
If this were not the case, that is, if the human imagination did not agree with thinking in general, it would inevitably lead to illogicality. In other words, the imagination was a collection of scattered images and would not result in any logical conclusion.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Sənətkarın təxəyyülü, fantaziyası çox rəngarəngdir. Bu fantaziyaları düşüncənin anlayışları ilə ifadə etmək çətin olsa da onlar bütünlükdə təfəkkürün təbiəti ilə uzlaşırlar.
Əgər belə olmasa idi, yəni insan təxəyyülü ümumi şəkildə təfəkkürlə uzlaşmasaydı, bu, birmənalı şəkildə məntiqsizliyə gətirib çıxarırdı. Başqa sözlə, təxəyyül dağınıq obrazlar məcmusu olub heç bir məntiqi nəticə ilə sonuclanmazdı.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to Kant's teachings, the art is different from arts that create a good mood like decorating the table, entertainment, and so on.. These are just for fun. Art, on the other hand, touches on deeper thoughts and delights by giving more meaningful aesthetic ideas.
Scientists and researchers work with precise, narrow-minded knowledge tools, while artists work with relatively ambiguous aesthetic ideas. The philosopher notes that the spiritual forces of the artist come to life thanks to seeing the expediency of the world.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kantın təlimlərinə görə, incəsənət süfrə bəzəmək, əyləncə və s. kimi xoş əhval ruhiyyə yaradan sənətlərdən fərqlidir. Adı çəkilənlər yalnız həzz, ləzzət vermək üçündür. İncəsənət isə daha dərin düşüncələrə toxunur, daha çoxanlamlı estetik ideyalar verməklə həzz oyadır.
Elm adamları, tədqiqatçılar dəqiq, dar mənalı bilik alətlərilə, sənətkarlar isə nisbətən çoxanlamlı estetik ideyalarla işləyirlər. Filosof qeyd edir ki, sənətkarın mənəvi qüvvələri dünyanın məqsədəuyğunluqlarını görmək sayəsində canlanır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Kant draws interesting conclusions about art from the ideas about beauty. According to researchers, these thoughts also helped to understand a number of medieval ideas.
When we look at Kant's teachings on art, we see that according to the philosopher, art differs from other directions.
For example, carpentry products are purposefully made and serve a specific purpose. The artistic design of art works is formed in a way that has no specific purpose.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kant gözəllik barədə sözügedən ideyalarından incəsənətə dair maraqlı nəticələrə gəlir. Tədqiqatçılara görə, bu düşüncələr bir sıra orta əsr ideyalarının dərk olunmasına da kömək etmişdir.
Kantın incəsənət haqqında təlimlərinə nəzər saldıqda görürük ki, filosofa görə incəsənət digər sənət istiqamətlərindən fərqlənir. Məsələn, dülgərliklə ərsəyə gələn məhsullar məqsədəuyğun şəkildə hazırlanır və konkret niyyətə xidmət edir. İncəsənət əsərlərinin bədii tərtibatı isə konkret məqsədi olmayan tərzdə təşəkkül tapır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
The views of the Königsberg philosopher (Kant) on the ambiguity of aesthetic ideas and art occupy an important place in his philosophical views.
Concluding from the features of beauty, the philosopher states that the aesthetic feeling (artistic image, content) evoked by a work of art as an example of beauty is an idea that does not in itself express any concrete thought. However, it evokes many other thoughts in the form of a chain derivative. In this case, that aesthetic feeling does not fit into any concept or explanation. Because the activity that beauty awakens in the spiritual forces is not aimed at a specific goal, and it does not limited to that goal.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Könisberqli filosofun (Kantın) estetik ideyanın, incəsənətin çoxmənalılığı haqqında fikirləri onun fəlsəfi görüşlərində mühüm yer tutur.
Filosof gözəlliyin xüsusiyyətlərindən nəticə çıxardaraq bildirir ki, gözəlliyin bir nümunəsi kimi hansısa incəsənət əsərinin oyatdığı estetik duyğu (bədii obraz, məzmun) elə ideyadır ki, özü-özlüyündə heç bir konkret düşüncə demir. Lakin, zəncirvari törəmə qaydasında digər çoxlu düşüncələri oyadır. Bu zaman həmin estetik duyğu heç bir anlayışa, izaha sığmır. Çünki, gözəlliyin mənəvi qüvvələrdə oyatdığı aktivlik konkret bir məqsədə yönəlmir ki, həmin məqsədin çərçivəsilə məhdudlaşsın.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Kant uses the term "game" to describe these processes, likening it to a kind of game. Here in the game, the process takes place in a certain order, based on a certain sequence.
According to the philosopher, the game has no practical purpose. So, even if someone on the sidelines has the opportunity to use it to win, in essence, the game is not based on a practical goal.
Thus, in exchange for beauty as a game, man's spiritual forces do not have a specific desire.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kant bu prosesləri izah edəndə “oyun” ifadəsindən istifadə edir, bunu bir növ oyuna bənzədir. Burada oyun, proses müəyyən bir ardıcıllıq əsasında, müəyyən bir qaydada baş vermiş olur.
Filosofa görə, oyun heç bir praktiki məqsədi daşımır. Belə ki, qıraqdakı kimlərsə ondan qazanmaq üçün istifadə etmək imkanına malik olsalar da mahiyyətinə görə oyun praktiki məqsəd üzərində qurulmur.
Beləliklə, oyun kimi gözəllik müqabilində də insanın mənəvi qüvvələri konkret təmənna güdmürlər.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to Kant, if his belief in something beautiful is gratuitous, then he does not attach the form or appearance of the object to any purpose. This means that beauty is a pointless expediency.
This begs the question: how does objective beauty evoke joy and pleasure in a person?
The philosopher answers that objective beauty revives the spiritual forces of man, such as thought, thought, and emotion, in such a way that they begin to enjoy them as free forces, regardless of their purpose.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kantın gəldiyi nəticəyə görə, əgər gözəl bir şeyə inasının münasibəti təmənnasızdırsa, deməli, o, həmin nəsnənin formasını, görünüşünü heç bir məqsədə bağlamır. Bu isə o deməkdir ki, gözəllik məqsədsiz məqsədəuyğunluqdur.
Burada belə bir sual yaranır: obyektiv gözəllik necə olur ki, insanda sevinc, həzz, bəyənti oyadır?
Filosof belə cavab verir ki, obyektiv gözəllik insanın düşüncə, təfəkkür, duyğu və s. kimi mənəvi qüvvələrini elə canlandırır ki, onlar heç bir məqsədddən asılı olmadan azad qüvvələr olaraq həzz almağa başlayırlar.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Thus, Kant put forward the idea that the attitude to beauty is free and objective.
Although this approach is not generally new in terms of ancient Eastern teachings, according to philosophical researchers, Kant's position has a specific side.
According to Kant, because man considers an object beautiful for free, he believes that this object is beautiful for everyone. Because a person considers true beauty to be absolutely beautiful, he wants others to get acquainted with this beauty.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Beləliklə, Kant gözəlliyə münasibətin təmənnasız, obyektiv olduğu ideyasını irəli sürmüşdür.
Bu yanaşma qədim Şərq təlimləri baxımından ümumilikdə yenilik olmasa da filosof tədqiqatçılara görə, Kantın mövqeyinin spesifik tərəfi vardır.
Kanta görə, insan nəsnəni təmənnasız olaraq gözəl saydığından ötrü hesab edirik ki, həmin obyekt hamı üçün gözəldir. Çünki, insan həqiqi gözəlliyi mütləq gözəl hesab etdiyi üçün başqalarının da bu gözəlliklə tanış olmasını arzulayır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Here we remember Kant's approach to objectivity.
According to the philosopher, man moves towards objectivity with his thoughts and approaches to beauty. In other words, a person presents what he considers beautiful as if that object, event, process is beautiful for everyone, and everyone should enjoy that beauty.
According to Kant, in this situation, at the root of a person's self-righteousness and self-confidence is the gratuitous attitude to beauty. He simply believes in that beauty.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Burada Kantın obyektivlik barədə yanaşması yada düşür.
Filosofun fikrincə insan gözəllik barədə fikirləri və yanaşmaları ilə obyektivliyə doğru hərəkət edir. Başqa sözlə insan gözəl hesab etdiyini elə təqdim edir ki, sanki həmin nəsnə, hadisə, proses hamı üçün gözəldir və hamı həmin gözəllikdən həzz almalıdır.
Kanta görə, bu vəziyyətdə insanın özünü haqlı saymasının, özünə inamının kökündə gözəlliyə münasibətinin təmənnasızlığı dayanır. O, sadəcə həmin gözəlliyə inanır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
It is noted that we have different desires and needs. As we meet those needs, we enjoy them. One need we have is not or may not be a need for another. Thus, something or an issue that we consider good is limited to us, as well as to those who has need like us.
However, when a person decides that something is beautiful, he usually judges it as if he believes that it is beautiful for everyone.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Qeyd ounur ki, bizim müxtəlif istək və ehtiyaclarımız vardır. Biz həmin ehtiyaclarımızı ödədikcə onlardan həzz alırıq. Bizdə olan bir tələbat isə başqası üçün ehtiyac deyildir və ya olmaya da bilər. Beləliklə, yaxşı saydığımız bir şey və ya məsələ bizim, həmçinin gərəyi bizimkindən olanların çərçivəsi ilə məhdudlaşır.
Halbuki insan adətən bir şeyin gözəl olması haqqında hökm yürüdəndə elə mühakimə sürür ki, sanki həmin predmetin hamı üçün gözəl olmasına inanır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
One of the interesting aspects of Kant's philosophy is the difference between the good and the beautiful.
The philosopher distinguishes good objects from beautiful objects from the point of view of expediency. An example is that the expediency of a good river bridge is its ease of use, its suitability for high-capacity targets. So that is the better when the bridge allows to achieve this goal.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kant fəlsəfəsinin maraqlı məsələlərindən bir istiqaməti də yaxşı olanlarla gözəl olanların fərqi barədədir.
Filosof məqsədəuyğunluq nöqteyi nəzərindən yaxşı nəsnələri gözəl nəsnələrdən ayırır. Belə bir misal göstərmək olar ki, yaxşı bir çay körpüsünün məqsədəuyğunluğu ondan rahat istifadə, onun yüksək ötürücülük hədəflərinə uyğunluğudur. Belə ki, körpü bu hədəfə nə qədər tam nail olmağa imkan verirsə o qədər yaxşıdır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
This means that when a person sees an object or event as expedient, he experiences aesthetic feelings and experiences the event aesthetically.
Thus, it shows that the ability of human consciousness to make reflective judgments plays a role in the formation of its aesthetic sensitivity, that is, pleasure.
Through the ability to make reflective judgments, one does not even worry about events and processes that cannot comprehend. In this case, the unknown is often approached as if it is always possible to solve that problem.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Deməli, insan hər hansı bir nəsnəyə, hadisəyə məqsədəuyğunluq kimi tamaşa edəndə estetik hisslər keçirir, olayı estetik cəhətdən yaşayır.
Beləliklə, bu göstərir ki, insan bilincinin reflektləşdirici hökm yürütmək bacarığı onun estetik həssaslığının, yəni həzzinin yaranmasında rolu vardır.
Reflektləşdirici hökm yürütmək bacarığı vasitəsilə insan hətta dərk edə bilmədiyi hadisə və proseslərdən narahat olmur. Bu halda məchul məsələyə çox zaman elə yanaşır ki, sanki bu müəmmanı həmişə çözmək mümkündür.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
We can summarize these approaches in such a way that the following are characteristic of aesthetic perception:
- To understand the appearance, more precisely, the form, the consciousness of the event.
- Do not limit what is perceived to any concept. Because when a person looks at it and says, "This is a tree," and if he is satisfied with that, then there is no aesthetic perception. Thus, in aesthetic perception, the process is more meaningful.
- Finally, when a person sees the order in the form of an event, his aesthetic perception is consistent with his ability to understand, and as a result he enjoys it.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Bu yanaşmaları belə ümumiləşdirə bilərik ki, estetik qavrayış üçün aşağıdakılar xarakterikdir:
- Hadisənin görünüşünü, daha dəqiq, formasını, bilintisini qavramaq.
- Qavranılanları heç bir anlayışla məhdudlaşdırmamaq. Çünki, insan baxıb, deyəndə ki, “bu ağacdır” və bununla kifayətlənərsə bu zaman estetik qavrayış baş vermir. Belə ki, estetik qavrayışda proses daha çox necəliyi ilə anlam daşıyır.
- Nəhayət, insanın estetik qavrayışı hadisənin formasındakı nizamı, görəndə, onun anlamaq bacarığı ilə uyğunluğunu duyur ki, nəticədə bundan həzz alır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to the philosopher, the example of this plane tree can be approached from another perspective.
Man is watching the plane tree. However, he does not think that it is a tree or a plane tree. The spectator usually thinks of the image of the tree, the arrangement of its branches, and its curvature. In particular, it does not cover all separately, but all at once. So he enjoys this scene.
Kant calls this pleasure aesthetic pleasure, liking. Performance in this way is called aesthetic perception.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Filosofa görə, həmin çinar misalına başqa prizmadan da yanaşmaq olar.
İnsan çinara tamaşa edir. Lakin, düşüncəsində nə onun ağac olması, nə də çinar olması deyildir. Tamaşa edən kəs adətən bu halda ağacın obrazını, budaqlarının sıralanmasını, əyrisini-düzünü düşünür. Xüsusən də ayrı-ayrı deyil, hamısını birdən əhatə edir. Beləliklə, o, məhz bu mənzərədən həzz alır.
Kant bu həzzi estetik həzz, bəyənti adlandırır. Bu tərzdə tamaşa etməyə isə estetik qavrayış deyir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Kant, on the other hand, has a slightly different position on this issue.
According to the philosopher, for example, there is a plane tree in front of us. The plane tree is concrete. At this point we say: this (alone) is the tree (common).
So, at that moment, we think, that is, we deal with knowledge, with the process of understanding. We come to the conclusion that if the object we see is a tree or a plane tree due to certain characteristics, then in its essence there are features that make a tree a tree (general) and a plane tree a plane tree (single).
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kant isə bu mətləblə bağlı br qədər fərqli mövqeyə malikdir.
Filosofa görə, məsələn, qarşımızda çinar durub. Çinar konkretdir (təkdir). Bu məqamda deyirik: bu (tək), ağacdır (ümumi).
Beləliklə, həmin anda biz düşünürük, yəni bilim ilə, anlamaq prosesi ilə məşğul oluruq. Nəticəyə gəlirik ki, gördüyümüz nəsnə filan xüsusiyyətlərə görə ağacdırsa, çinardısa, deməli, onun mahiyyətində ağacı ağac (ümumi), çinarı da çinar edən (tək) cəhətlər mövcuddur.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
In the twentieth century appeared philosophers called "Neopositivists". According to this group of philosophers, poetry (verses, etc.) is directly related to emotion. Poetic thoughts, expressions, sayings are emotional, that is, emotional judgments born of emotion.
In essence, poetic thought and expressions is a presentation of events and processes by the ways of exaggeration, reduction, analogy and so on. In this context, it is impossible to understand the true nature of the event through that. According to this school, poetry cannot deal with true knowledge (cognition).
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
XX-ci əsrdə “Neopozitivistlər” adlandırılan fəlsəfə araşdırmacıları meydana gəlmişdir. Həmin qrup filosoflara görə poeziya (misra, beyt və s.) bilavasitə emosionallıqla bağlıdır. Poetik fikir, ifadə, söyləmlər emotiv, yəni duyğudan doğan, duyğulu hökmlərdir.
Mahiyyət etibarilə poetik düşüncə və ifadələr şişirtmə, kiçiltmə, bənzətmə və s. yollarla hadisə və proseslərin təqdimatıdır. Bu kontekstdə onun vasitəsilə hadisələin əsl mahiyyətini anlamaq olmaz. Bu məktəbə görə, poeziya əsl bilimlə (idrakla) məşğul ola bilməz.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Ardı:
Kanta görə:
- fərqli qanunları bir araya sığışdıran daha ümumi prinsipi tapanda təbiəti məqsədəuyğunluqda görmək istəyimiz ödənilir, buna görə də biz başlayırıq həzz almağa;
- Reflektləşdirici hökm yürütmək bacarığı ilə biz dünyaya baxanda və onun mənimsənilə bilindiyini duyanda böyük həzz alırıq.
Filosof həzz msələsinə onu da əlavə edir ki:
- bilincimizdə olan anlayışla biz hər hansı şeyi anlayırıq;
- lakin, hər hansı şeyin oyatdığı həzz duyğusu ilə biz onu anlaya bilmirik.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Kant presents the following results based on the listed approaches:
- to feel and think about events and nature on the basis of expediency is not to see expediency in them;
- to feel that they are not alien to our ability to understand us, that something is native and appropriate to our way of thinking.
Kant also touches on the feelings of pleasure and approval associated with such an attitude of human thought to nature. The philosopher notes that we enjoy the fulfillment of our desires and we like it.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kant sadalanan yanaşmalar əsasında aşağıdakı nəticələri təqdim edir:
- hadisələri, təbiəti məqsədəuyğunluq əsasında duymaq, düşünmək onların özündə məqsədəuyğunluğu görmək deyildir;
- onların bizi anlamaq bacarığına yad olmadığını, düşüncə tərzimizə nəsə doğma, uyğun olduğunu duymaq, sezməkdir.
Kant insan düşüncəsinin təbiətə belə münasibəti ilə əlaqədar həzz, bəyənmək duyğularına da toxunur. Filosof qeyd edir ki, istəklərimizin həyata keçməsi bizdə həzz doğurur və bunu bəyənirik.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
The following thoughts of the philosopher Kant on this subject are especially noteworthy:
- due to the belief in the ability to make reflective judgments, in spite of all the random images (phenomena) in our experience, there is a wholeness, a syntheticity in our experience;
- we do not see our experience as a scattered collection of things and events, even the most unknown events do not destroy our experience, we remain confident that we will find a common ground to which it belongs and will occupy its place in the network of our knowledge.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Bu mövzuda filosof Kantın növbəti fikirlərini xüsusilə qeyd etmək olar:
- reflektləşdirici hökm yürütmək bacarığında olan inama görədir ki, təcrübəmizdəki bütün təsadüfi görüntülərə (fenomenlərə) baxmayaraq təcrübəmizdə bir bütövlük, sintetiklik vardır;
- biz öz təcrübəmizi şeylərin, olayların dağınıq yığnağı kimi görmürük, hətta ən bilinməz hadisələr də təcrübəmizi dağıtmır, bizdə inam qalır ki, onun aid olduğu ümumini tapacağıq və biliyimizin şəbəkəsində o öz xanasını tutacaqdır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Thus, that goal refers to the consciousness of the primary cause, which governs them and is a higher conscious being. In philosophy, teleologism is the view of creation as a purposeful, organized system.
According to some philosophers, Kant did not accept the teleological form of existence. Thus, the philosopher accepts expediency only in the following construction. That is, man's ability to make reflective judgments is preceded by the principle that "look at the world as if it had been measured by some intellect."
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Beləliklə, həmin məqsəd onları idarə edən, ali şüurlu varlıq olan ilkin səbəbiyyətin bilincinə aiddir. Fəlsəfədə yaradılışa məqsədəuyğun qurulmuş, düzənlənmiş sistem kimi baxmağa teleologizm deyilir.
Bəzi filosoflara görə, Kant varlığın teleoloji biçimdə olmasını qəbul etməmişdir. Belə ki, filosof məqsədəuyğunluğu yalnız aşağıdakı konstruksiyada qəbul edir. Yəni, insanın reflektləşdirici hökm yürütmək bacarığına öncədən belə bir prinsip qoyulub ki, “dünyaya elə bax, sanki o, hansısa ağılla ölçülüb-biçilibdir”.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
However, some research philosophers do not believe that Kant put forward the idea that the world should be measured and shaped by anyone.
According to them, there were philosophers in the world who saw a certain harmony, the need for one event to another, and drew conclusions. They have come to the conclusion that there is a purpose on the world stage. That is, events and processes take place in accordance with the intended purpose, they move to their future.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Bununla belə, bir sıra tədqiqatçı filosoflar Kantın dünyanın kiminsə tərəfindən məqsədəuyğunluqla ölçülüb biçilməsi ideyasını irəli sürməsinə inanmırlar.
Onlara görə, dünyada müəyyən uyğunluğu, bir hadisənin başqasına gərəkliyini görüb, nəticə çıxaran filosoflar olubdur. Buradan belə bir nəticə hasil etmişlər ki, dünya səhnəsində məqsədəuyğunluq vardır. Yəni, hadisə və proseslər irəlicədən qoyulmuş məqsədə uyğun şəkildə baş verirlər, öz gələcəklərinə keçirlər.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Kant believes that man does not know the law that governs when he encounters events and episodes that he does not understand the cause of. However, when he watches it, he does not regret it. Thus, there is a belief that there is a reason and a force that controls and directs all this.
According to the philosopher, according to this belief, things and events in the world are arranged in such a way that it is as if they were arranged for a common purpose. Each of them leaves the stage, fulfilling the role assigned to him in the realization of that goal. This is called expediency - teleology.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kant hesab edir ki, insan səbəbini anlamadığı hadisələrlə, epizodlarla qarşılaşan zaman idarə edən qanunu bilmir. Lakin, ona tamaşa edəndə bundan üzülmür. Belə ki, onda belə bir inam formalaşır ki, bütün bunları idarə edən, yönəldən hansısa səbəb, qüvvə vardır.
Filosofa görə, bu inama əsasən, dünyada şeylər, hadisələr elə düzülüb, elə gedişdədir ki, sanki onlar ümumi bir məqsədlə yerbəyer ediliblər. Onların hər biri həmin məqsədin gerçəkləşməsində ona ayrılmış rolu yerinə yetirərək səhnədən çıxır. Buna məqsədəuğunluq - teleologiya deyilir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Thus, Kant begins to study the ability to make reflective judgments. The philosopher thus tries to understand the main aspects of aesthetic phenomena, aesthetic taste as a skill.
According to the philosopher, a person becomes anxious when he encounters events and episodes that he does not understand the cause of. However, there are those who look at these mysteries and unknowns from a different perspective. Such an approach and view is found in the consciousness or scientific research of people who watch the world and events with pleasure and enthusiasm.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Beləliklə, Kant reflektləşdirici hökm yürütmək bacarığını öyrənməyə başlayır. Filosof bununla estetik hadisələrin başlıca cəhətlərini, estetik zövqü bir bacarıq kimi anlamağa cəhd edir.
Filosofa görə, insan səbəbini anlamadığı hadisələrlə, epizodlarla qarşılaşanda narahat olur. Lakin, bu müəmmalara, bilinməzliklərə başqa bir prizmadan baxanlar da olur. Belə bir yanaşmaya, baxışa ətraf aləmə, hadisələrə ləzzətlə, vurğunluqla tamaşa edən insanların bilincində və ya elmi axtarışlarında rast gəlinir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to Kant, when a person encounters an event (singular), he believes that there is a relatively narrow generality that indicates the specificity of that event.
Believing in the existence of that commonality, the philosopher calls the idea of seeking that commonality "the ability to make reflective judgments."
He states this in his book of “A Critique of Judgment”. It should be noted that the concept of "reflection" was first used in this sense by the English philosopher Locke. Reflective consciousness means searching consciousness.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kanta görə, insan bir hadisəyə (təkcəyə) rast gələndə həmin hadisənin özəlliyini göstərən nisbətən dar tutumlu ümuminin olmasına inanır.
Həmin ümuminin olmasına inanıb, həmin ümumini axtarmaq düşüncəsinə filosof “reflektləşdirici hökm yürütmək bacarığı” deyir.
Bu barədə o, “Hökm yürütmək bacarığının tənqidi” adlı əsərində bildirir. Qeyd edək ki, “reflektləşdirmək” anlayışını bu mənada ilk dəfə ingilis filosofu Lokk işlədib. Reflektləşdirən şüur özündə axtarışlar aparan şüur anlamına gəlir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Thus, in the case of a specific event, that particular event is referred to as one of the cause-and-effect options. According to the generality, the nature of this feature is determined. Or, it can be said that a special event takes on the features of a general event.
In this context, the cause-and-effect chain of colds and pneumonia can be exemplified. When pneumonia is taken as a result, the characteristics of pneumonia apply to a patient with a cold.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Beləliklə, konkret hadisə halında həmin xüsusi hadisə səbəb-nəticə variantlarından birinə aid edilir. Aid edilən ümumiyə görə həmin xüsusinin necəliyi müəyyən olunur. Yaxud, belə də demək olar ki, xüsusi hadisə ümumi hadisənin sifətlərini almış olur.
Bu kontekstdə soyuqdəymə və sətəlcəm səbəb-nəticə zəncirini misal göstərmək olar. Sətəlcəm nəticə kimi qəbul olunanda sətəlcəmin xüsusiyyətləri soyuqdəyməsi olan xəstəyə aid edilir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
From the point of view of thinking, every change, every result has its own reason. This was adopted as the most common law.
At the same time, there are different options for cause-and-effect relationships. For example, the chain of causes that leads to any disease in the human body seems to be far removed from the cause-and-effect relationship between celestial bodies. Thus, there are many laws that are generally accepted that can be considered as cause-and-effect options.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Təfəkkür nöqtəyi nəzərindən hər bir dəyişikliyin, hər bir nəticənin öz səbəbi vardır. Bu, ən ümumi qanun kimi qəbul olunmuşdur.
Eyni zamanda, səbəb-nəticə əlaqəsinin müxtəlif variantları mövcuddur. Məsələn, insan orqanizmində hər hansı bir xəstəliyə gətirib çıxaran səbəblər zənciri göy cisimləri arasında özünü göstərən səbəb-nəticə əlaqəsindən xeyli uzaq kimi görünür. Beləliklə, ümumi kimi qəbul olunan çoxlu qanunlar vardır ki, onlara səbəb-nəticə variantları kimi baxmaq olar.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
In this context, the ideas of the famous philosopher on aesthetics are especially noteworthy. Kant's ideas about aesthetic perception with his ability to make reflective judgments are noteworthy.
The philosopher offers a completely different way of thinking about understanding and judgment, which differs from the form mentioned earlier. He says that sometimes a situation may arise in which a person may not be able to determine what the concept is. At this point, he will begin to look for that commonality.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Bu kontekstdə tanınmış filosofun estetika barədə ideyalarını xüsusilə qeyd etmək olar. Kantın reflektləşdirici hökm yürütmək bacarığı ilə estetik qavrayış haqqında düşüncələri diqqəti çəkir.
Filosof anlamaq, hökm yürütməklə bağlı əvvəldə qeyd olunan formadan fərqlənən tamam başqa düşüncə tərzini də təqdim edir. Bildirir ki, bəzən elə vəziyyət yarana bilər ki, insan qarşısında duran anlayışın hansı ümumiyə aid olduğunu müəyyən etməyə bilər. Bu zaman o, həmin ümumini axtarmağa başlayacaq.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
In this sense, Kant states that to claim, to rule, is the ability to attribute (subordinate) to the whole (general).
According to the philosopher, our general concepts are transcendental in human knowledge before the singles and special ones given to us by experience. In the moment of experience, a person remembers the concepts that preceded him (a priori) in order to understand the specific. Thus, an idea, a judgment is formed by finding its place in the general concept.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Bu mənada Kant qeyd edir ki, iddia etmək, hökm yürütmək təki (xüsusini) bütünə (ümumiyə) aid etmək, tabe etdirmək bacarığıdır.
Filosofa görə, ümumi anlayışlarımız təcrübənin bizə verdiyi təklərdən, xüsusilərdən öncə transendental olaraq insan biliyində vardır. Təcrübə anında insan xüsusini anlamaqdan ötrü ondan öncə (aprior) olan anlayışları, ümumini anır. Beləliklə, xüsusi anlayış ümuminin tərkibində özünə yer tapmaqla fikir, ideya, hökm formalaşır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Man is not content to hear alone. He also thinks and understands the feeling, that is, what he hears. This means that man has taken a concept from his mind and attributed many different images and phenomena to it. It incorporates phenomena into that concept and connects it to it.
For example, we connect different processes, each of which is separate, to a single concept of "cause". In this case, we think and accept each of these processes as a cause.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
İnsan yalnız duymaqla kifayətlənmir. O, həm də duyğunu, yəni duyduqlarını düşünür, anlayır. Bu, o deməkdir ki, insan öz təfəkküründən bir anlayışı götürüb, bir çox ayrı-ayrı görüntüləri, fenomenləri ona aid edir. Fenomenləri həmin anlayışın içinə salır, ona birləşdirir.
Məsələn, biz hər biri ayrı-ayrı olan müxtəlif prosesləri vahid “səbəb” anlayışına bağlayırıq. Bu zaman biz həmin proseslərin hər birini səbəb kimi düşünürük, qəbul edirik.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Philosophers explain Kant's view as follows. Thought says, "The cause must be something," and experience accepts it as a cause when it sees it as "something."
It can also be explained by the fact that the structure of thinking and the algorithm of thought are almost the same in all people. When thinking that all “x”s have an “x”, everyone accepts that as true. Because no one has such a structure of thinking that he can claim the opposite.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kantın fikrini fəlsəfə tədqiqatçıları aşağıdakı kimi izah edir. Təfəkkür deyir: “səbəb filan cür olmalıdır”, təcrübə isə nədə “filan cür olmağı” görürsə, onu səbəb kimi qəbul edir.
Həmçinin eyni mahiyyət etibarilə bunu belə izah etmək olar ki, insanların hamısında təfəkkürün quruluşu, fikir alqoritmi demək olar ki, eyni cürdür. Təfəkkür hökm edəndə ki, bütün “x”lərdə “x” vardır, bunu hamı doğru kimi qəbul edir. Çünki, heç kimdə belə bir təfəkkür quruluşu yoxdur ki, bunun əksini iddia edə bilsin.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
This, of course, raises questions:
so, where is the basis of objectivity?
Is there anything that is objective in general?
Kant responds to these points by saying that there is objectivity and it is in the human mind itself. According to the philosopher, thinking is the law of our inner experience. In order to understand the world around us, man uses the network of concepts provided by the mind, its system of communication.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Buradan təbii ki, suallar meydana çıxır:
elə isə, obyektivliyin əsası haradadır?
ümumiyyətlə, obyektiv olan bir şey varmı?
Kant bu mətləblərə belə cavab verir ki, obyektivlik var və insan təfəkkürünün özündədir. Filosofa görə, təfəkkür şüurumuzun içində olan təcrübəmizin qanunvericisidir. İnsan ətraf aləmi anlamaq üçün təfəkkürün verdiyi anlayışlar şəbəkəsindən, onun əlaqələr sistemindən istifadə edir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
The philosopher Kant, on the other hand, said that a person can even see an "x" in all his observations. However, he has no right to claim that the repetition of the "x" in all observations will continue indefinitely. The world has given no reason to make this claim.
To put it simply, observations are infinite, and human thought cannot comprehend infinity. He accepts the existence of infertility, but cannot explain its essence.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Filosof Kant isə sonuncu misalla bağlı deyirdi ki, insan hətta bütün müşahidələrində “x”-i görə bilər. Lakin, onun ixtiyarı yoxdur ki, belə bir iddia irəli sürsün ki, bütün müşahidələrdə “x”-in təkrarlanması sonsuza qədər davam edəcək. Ətraf aləm bu iddianı irəli sürmək üçün heç bir əsas verməmişdir.
Filosofun fikrini bir qədər də sadələşdirsək, belə demək olar ki, müşahidələr sonsuzdur və insan düşüncəsi sonsuzluğu dərk edə bilmir. Sonsuzluğun mövcudluğunu qəbul edir, lakin onun mahiyyətini izah edə bilmir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
It follows that the transcendence of concepts is the basis of their objectivity.
According to some philosophers, human knowledge learns and collects concepts and laws from the world around it. This is illustrated by the example that a person observes the phenomenon of “xyz”. He sees that there is an "x" here. In the next stage, a person observes the events "xnm" and "xhr". He sees that there is an "x" in the following events also. Thus, he comes to the general conclusion and confirms that "x" is characteristic for each of these events. As a result, generalizations, laws and concepts are formed in society by this way.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Buradan belə bir nəticə hasil olur ki, anlayışların transendantlığı onların obyektivliyinin əsasıdır.
Bəzi filosoflara görə, insan biliyi anlayışları, qanunları özündən kənardakı ətraf aləmdən öyrənib toplayır. Bu, belə bir misalla izah edilir ki, insan “xyz” hadisəsini müşahidə edir. Görür ki, burada “x” vardır. Növbəti mərhələdə insan “xnm” və “xhr” hadisələrini müşahidə edir. Görür ki, növbəti hadisələrdə də “x” vardır. Beləliklə, belə bir ümumi nəticəyə gəlir və təsdiq edir ki, “x” həmin hadisələrin hər biri üçün xarakterikdir. Nəticədə cəmiyyətdə ümumiləşdirmələr, qanunlar, anlayışlar belə formalaşır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
The philosopher believed that these standard concepts and their burden of meaning already existed in human thought. For this reason, their accepted essence is objective and common to all.
Thus, Kant calls the transcendence of the concepts of things and objects before experience. The philosopher used the expression "transcendent", which means "those of our senses", in relation to God, infinity, etc., and attributed the term "transcendent" to concepts.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Filosof belə hesab edirdi ki, həmin standart anlayışlar və onların məna yükü insan təfəkküründə öncədən vardır. Bu səbəbdən də onların qəbul ounmuş mahiyyəti obyektivdir, hamı üçün ortaqdır.
Beləliklə Kant şeylərin, nəsnələrin anlayışlarının təcrübədən qabaq olmasını onların transendantlığı adlandırır. Filosof “duyğularımzdan o taydakılar” anlamını verən “transendent” ifadəsini Tanrı, sonsuzluq və s., ilə bağlı işlədirdi, “transendant” ifadəsini isə anlayışlara aid edirdi.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Because a human life is not enough to test every experience, to learn everything.
However, at the same time, there is a judgment in the human mind that does not depend on experience before experience, that "there is no causeless result."
Kant, on the other hand, does not consider the standard concepts formed in the mind, as well as the judgments put forward through these concepts (in a sense, they can also be called "laws"), to be the product of experience.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Çünki, hər bir təcrübəni yoxlamağa, hər şeyi öyrənməyə bir insan ömrü bəs etmir.
Lakin, eyni zamanda insan təfəkküründə təcrübədən qabaq, təcrübədən asılı olmayan belə bir mühakimə var ki, “səbəbsiz nəticə yoxdur”.
Kant isə təfəkkürdə formalaşmış standart anlayışları, həmçinin həmin anlayışlar vasitəsilə irəli sürülən mühakimələri (müəyyən mənada bunlara “qanunlar” da demək olar) təcrübədənin məhsulu hesab etmir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to Kant, if a person gained faith from the world around him, from his experiences, he would have to examine all things, processes, events, actions, and so on.
So, we should have experienced:
whatever happened;
whatever happens;
what will happen
on a cause-and-effect basis.
Of course, this is not possible, since they are endless.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kanta görə, insan inamı ətraf aləmdən, təcrübələrindən əldə etsəydi gərək bütün şeyləri, prosesləri, hadisələri, hərəkətləri və s.-ni yoxlayaydı.
Yəni, biz gərək:
nə olubsa;
nə olursa;
nə olacaqsa
hamısını səbəb-nəticə əlaqəsi əsasında təcrübədən keçirəydik.
Sadalananlar sonsuz olduqları üçün təbii ki, bu, mümkün deyildir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
The philosopher calls it "phenomena". The word phenomenon in Greek means "knowns".
According to the author, through concepts the human mind searches into experiences. As a result, he finds objective thoughts or thoughts that he considers objective.
Kant explains the basis and essence of objectivity in such a way that, for example, many believe that there is a reason behind every result, which is accepted by objective truth.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Filosof buna “fenomenlər” deyir. Fenomen sözü yunan dilində “oluşub bilinənlər” anlamını ifadə edir.
Müəllifə görə, insan təfəkkürü anlayışlar vasitəsilə təcrübələrin içində axtarışlar aparır. Bunun nəticəsində obyektiv, yaxud obyektiv hesab etdiyi düşüncələr tapır.
Kant obyektivliyin əsasını, əsil mahiyyətini isə belə izah edir ki, məsələn, çoxları hər bir nəticənin əsasında hansısa səbəbin dayanmasına inanır, bunu obyektiv həqiqət qəbul edir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
The philosopher notes in his works that in human experience, images in different shapes of time and space are nested, side by side, or on top of each other.
Kant believes that the world around us, nature, is not beyond us. Everything we see and feel is part of our experience. In other words, they are a world of images arranged entirely in our perception.
Of course, the thinker uses the term "nature" here in a different sense than we usually think.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Filosof əsərlərində qeyd edir ki, insanın təcrübəsində müxtəlif zaman və makan biçiminlərində görüntülər iç-içə, yan-yana, yaxud üst-üstə düzülmüşdür.
Kant hesab edir ki, bizim dərk etdiyimiz ətraf aləm, təbiət bizdən kənarda deyil. Bütün gördüklərimiz, hiss etdiklərimiz bizim təcrübəmizin içidir. Başqa sözlə, onlar bütünlüklə qavrayışımıza düzülmüş görüntülər dünyasıdır.
Təbii ki, mütəfəkkir burada “təbiət” ifadəsini adətən düşündüyümüzdən fərqli anlamda işlədir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Kant's expression "noumen" is also used in the Azerbaijani language as “özündəşey” or “nəsnə”. The term “nəsnə” is also commonly used as a synonym for "thing" and "object."
The German philosopher rightly points out that to know something by experience or emotion does not mean to fully understand its essence.
The question is, if so, how can a person gain objective knowledge through experience and emotion?
Kant considers this possible due to the transcendence of concepts.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kantın irəli sürdüyü “noumen” ifadəsi Azərbaycan dilində “özündəşey” və ya “nəsnə” kimi də işlədilir. Həmçinin “nəsnə” ifadəsi adətən “şey”, “cisim” ifadələrinin sinonimi olaraq da işlədilir.
Alman filosofu haqlı olaraq göstərir ki, bir şeyi təcrübə və ya duyğularla bilmək hələ onun mahiyyətini tam anlamaq, dərk etmək demək deyil.
Burada belə bir sual meydana çıxır ki, əgər belədirsə, onda necə olur ki, insan təcrübə və duyğularla obyektiv biliklər qazana bilir?
Kant bunu anlayışların transendantlığı sayəsində mümkün hesab edir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
The philosopher-thinker separates the appearance of an object from its being, in other words, he creates a gap between these two concepts, that’s why the first is called an "image".
Kant calls a concept that remains in itself and never shows itself to us a "knowman." In Plato's teachings, the term "knowman" is interpreted not as perception, but as intelligence. This concept refers to the objects in existence that are unknown to perception.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Filosof mütəfəkkir nəsnənin insana görünüşünü həmin nəsnənin həqiqi özündən ayırdığı üçün, başqa sözlə, bu iki məvhum arasında sanki bir uçurum qoyduğu üçün birincisi “görüntü” adlandırılır.
Kant özündə qalan və heç vaxt özünü bizə göstərməyən məvhuma isə “noumen” deyir. “Noumen” ifadəsi Platonun təlimlərində qavrayışla yox, ağılla bilinənlər kimi izah olunur. Bu anlayış qavrayışa məlum olmayan, varlığın özündə olan nəsnələri bildirir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Thus, according to Kant, when we think of something, it is not the thing itself that appears in our minds, but its appearance. But the real thing always remains.
He points out that we cannot know the true nature of an object because it does not pass into our minds.
In this sense, Kant does not consider the known appearance in our consciousness as the true form of the object.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Beləliklə, Kanta görə, biz bir şeyi təfəkkür etdiyimiz zaman şüurumuzda peyda olan həmin şeyin özü yox, görünüşüdür. Nəsnənin həqiqi özü isə həmişə özündə qalır.
Qeyd edir ki, nəsnənin özündə qalan bizim təfəkkürümüzə keçmədiyinə görə onun həqiqi özünü bilə bilmirik.
Bu mənada, Kant şüurumuzda bilinən görünüşü nəsnənin öz həqiqi şəkli hesab etmir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
One of Kant's most interesting approaches to perception stems from the following point.
According to the philosopher, we consider the appearance of every object, thing and visual being to be completely adjacent to it. That is, we perceive the object, the being, as we see or feel it. We accept that the appearance of something is his own.
Kant states that in fact we know the appearance of an object, not the object itself.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kantın qavrayışla bağlı ən maraqlı yanaşmalarından biri aşağıdakı mətləbdən irəli gəlir.
Filosofa görə, biz hər bir nəsnənin, əşyanın, əyani varlığın bizə görünüşünü tam olaraq onun özünə bitişik hesab edirik. Yəni, nəsnəni, varlığı necə görürük və ya hiss ediriksə onu həmin mahiyyətdə qəbul edirik. Qəbul edirik ki, bir şeyin görünüşü onun özününküdür.
Kant bildirir ki, əslində isə biz nəsnənin özünü deyil, görünüşünü bilirik.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Kant likens this point of philosophy to a "fog". In this sense, the philosopher believes that if philosophy emerges from this "fog" and "wakes up", that is, if it can confidently present the world of ideas as a world of experience, it becomes science.
From this point of view, philosophers are asking the question: what does philosophy need to know in order to wake up in this sense?
First of all, when a person says that he understands something, it means that he understands what is known to him not in out of his mind, but in his perception and consciousness.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kant fəlsəfə ilə bağlı bu məqamı “duman”a bənzədir. Bu mənada filosof hesab edir ki, fəlsəfə bu “dumandan” çıxıb, “ayılsa”, yəni ideyalar aləmini təcrubi aləm kimi əminliklə təqdim edə bilsə elmə çevrilər.
Bu aspektdən fəlsəfə tədqiqatçılarını belə bir sual düşündürür: bəs bu mənada ayılmaq üçün fəlsəfə nəyi bilməlidir?
Hər şeydən öncə, insan bir şeyi anlayır deyəndə, bu, insanın düşüncəsindən kənarda yox, qavrayışında, şüurunda ona məlum olanları anlayır deməkdir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Thus, this form of consciousness, which is based on ideas rather than experience, is called reason, intellect, or pure thought.
According to Kant, there has always been a difference of opinion between philosophers because they seek to think about those which are transcendent with ideas, not with experience (that is, issues that are always beyond experience). Therefore, philosophers have not been able to reach an objective consensus that is accepted by all.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Beləliklə, təcrübəyə deyil, ideyalara söykənən həmin şüur forması ağıl, zəka və ya təmiz düşüncə adlandırılır.
Kanta görə, filosoflar təcrübə ilə deyil, məhz ideyalarla transendent olanlar (yəni həmişə təcrübənin fövqündə qalan məsələlər) barədə düşüncəyə can atdıqları üçün onlar arasında daim düşüncə fərqliliyi mövcud olubdur. Buna görə də filosoflar hamı tərəfindən doğru sayılan obyektiv fikir ortaqlığına nail ola bilməyiblər.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Kant also calls our knowledge based on experience, that is, such consciousness, as thinking.
In this sense, our thinking is able to think, digest and ultimately understand our experience based on concepts. This sequence in itself leads to the emergence of human science.
Consciousness, on the other hand, tries to think about events through ideas (such as "freedom" and "infinity") that are not possible in a practical way.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kant təcrübəmizə əsaslanan biliyimizi, yəni belə şüuru təfəkkür kimi də adlandırır.
Bu mənada təfəkkürümüz anlayışlara əsaslanaraq təcrübəmizi düşünür, həzm edir və nəticədə anlaya bilir. Bu ardıcılıq özü-özlüyündə bəşəri elmin meydana gəlməsini şərtləndirir.
Şüur duyulması təcrübi yolla mümkün olmayan hadisələri isə ideyalar (“azadlıq”, “sonsuzluq” kimi) vasitəsilə düşünməyə çalışır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
From this approach, it can be concluded that human science allows us to think only about experiments, that is, about emotional consequences. Thus, it is stated that knowledge that has been proven to everyone and that will be accepted by everyone as true can only be gained through experience.
Kant's philosophy presents such knowledge (a system of information that everyone can accept as true) as objective knowledge.
According to the philosopher, our knowledge, based on our experience, does this work through concepts. Examples of such concepts are "cause and effect", "attitude", "necessity".
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Bu yanaşmadan belə nəticəyə gəlinir ki, bəşəri elm yalnız təcrübələr, yəni hissi nəticələr barədə düşünməyə imkan verir. Beləliklə, qeyd olunur ki, hər kəsə sübut olunan, bununla da hamının doğru kimi qəbul edəcəyi biliyi yalnız təcrübi yolla qazanmaq olar.
Kant fəlsəfəsi məhz belə biliyi (hər kəsin doğru saydığı və ya saya biləcəyi məlumatlar sistemini) obyektiv bilik kimi təqdim edir.
Filosofa görə, təcrübəmizə əsaslanan biliyimiz bu işi anlayışlar vasitəsilə yerinə yetirir. “Səbəb-nəticə”, “münasibət”, “zərurət” kimi anlayışları buna misal göstərmək olar.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Kant states that it is impossible to answer the question of the initial cause, in other words, the existence of God, in a logical, scientific way. According to the thinker, we cannot list the answers to such questions in a thoughtful, logical chain.
The reason is that we cannot identify them by our senses. In other words, they are not the target of our experience, our experience cannot contain them.
Thus, human science can only work in the senses (seen, heard). The anchor of truth in human science is experience.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kant bildirir ki, ilkin səbəbiyyətin, başqa sözlə Tanrının varlığı barədə suala məntiqi, elmi yolla cavab vermək mümkün deyildir. Mütəfəkkirə görə, bu kimi suallara cavabları düşüncə ilə, məntiqi zəncirlə sadalaya bilmirik.
Səbəbi isə belə qeyd edir ki, biz onları hissi qabiliyyətimizlə müəyyən edə bilmirik. Başqa sözlə, təcrübəmizin hədəfi olmurlar, təcrübəmiz onları ehtiva edə bilmir.
Beləliklə, bəşəri elm yalnız hissi (görüləsi, eşidiləsi) dünyada iş görə bilir. Bəşəri elmin həqiqət lövbəri təcrübədir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Researchers studying Kant's philosophical views and teachings point out that the human mind tries to understand the existence of God with logical judgments and evidence. In other words, it seeks scientific, logical answers to the following theoretical questions:
- Is there an initial beginning?
- What if there is an initial beginning?
- If there is an initial beginning, how did it come to be?
- No initial beginning?
- If there is no initial beginning, then how did the next creation come into being?
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kantın fəlsəfi baxışlarını və təlimlərini öyrənən tədqiqatçılar qeyd edir ki, insan şüuru məntiqi mühakimələrlə, sübutla, Allahın varlığı məsələsini anlamağa cəhd edir. Başqa sözlə, aşağıdakı nəzəri suallara elmi, məntiqi cavablar axtarır:
- ilkin başlanğıc varmı?
- ilkin başlanğıc varsa necədir?
- ilkin başlanğıc varsa, bəs özü necə var olub?
- ilkin başlanğıc yoxdurmu?
- ilkin başlanğıc yoxdursa, bəs sonrakı yaradılış necə var olub?
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
According to Kant, when a person thinks, his mind is engaged in thinking about the experiences that are familiar to him.
At the same time, the philosopher presents his views on other features of intelligence and thought.
He mentions this in one of his other works. He says that a person also tries to think about an event or issue that cannot be felt by the external senses, and tries to understand it.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kanta görə, insan düşünən zaman onun şüuru yaşanılan, ona tanış olan təcrübələri düşünməklə məşğul olur.
Bununla yanaşı, filosof zəkanın, düşüncənin digər xüsusiyyəti barədə fikirlərlərini də təqdim edir.
Bu barədə digər əsərlərinin birində qeyd edir. Bildirir ki, insan zahiri hissi vasitələrlə duyula bilinməyən hadisə və ya məsələlər barədə də düşünməyə can atır, onu dərk etməyə çalışır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Kant offers two ways, two direction to think, to know.
The first is that man tries to understand what he feels, including what he sees, hears, touches. In other words, a person seeks to understand everything that can be felt and felt.
The philosopher calls all this "experience" and expresses it as "our experiences."
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kant düşünmək, bilmək üçün iki yol, istiqamət təklif edir.
Birincisi ondan ibarətdir ki, insan duyduqlarını, o cümlədən gördüklərini, eşitdiklərini, toxunduqlarını və digər hiss etdiklərini anlamağa, dərk etməyə çalışır. Başqa sözlə, insan hiss oluna, duyula bilinər hər şeyi başa düşməyə can atır, anlamaq istəyir.
Filosof bütün bu qeyd olunanları “təcrübə” adlandırır, bunları “bizim təcrübələrimiz” kimi ifadə edir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
One of Kant's best-known works is “A Critique of Judgment”. The work is about esthetics.
As we know, the Greek word "criticism" is translated as "critique" in our language, and in the true sense it means "to analyze", "to investigate".
Undoubtedly, the prelude to Kant's esthetics is his philosophy. The esthetics of a philosopher is a logical continuation of his philosophy.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Kantın tanınmış əsərlərindən biri “Hökm yürütmək bacarığının tənqidi” əsəridir. Əsər estetikadan bəhs edir.
Məlum olduğu kimi, yunanca “kritika” kəlməsi dilimizdə “tənqid” mənasında tərcümə olunur, əsl məna etibarilə isə bu, “incələmək”, “təhlil etmək” anlamını ifadə edir.
Şübhəsiz ki, Kantın estetikasının müqəddiməsi onun fəlsəfəsidir. Filosofun estetikası onun fəlsəfəsinin məntiqi axarı, davamıdır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
One of the thinkers who left a deep mark on the history of philosophy is Kant (Immanuel Kant (1724-1804) - German philosopher).
He is considered one of the most influential figures in the history of European philosophy, one of the last great philosophers of the Renaissance in Western Europe, and also the founder of neoclassical German philosophy.
Kant taught philosophy, mathematics and physics. The philosopher began teaching at the age of 10.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Ardı:
Fəlsəfə tarixində dərin iz qoyan mütəfəkkirlərdən biri də Kantdır (İmmanuel Kant (1724-1804) – alman filosofu).
O, Avropa fəlsəfə tarixinin ən nüfuzlu nümayəndələrindən, Qərbi Avropada intibah dövrünün son böyük filosoflarından biri, eyni zamanda neoklassik alman fəlsəfəsinin banisi hesab olunur.
Kant fəlsəfə, riyaziyyat, fizika elmlərinin tədrisi ilə məşğul olmuşdur. Filosof müəllimliyə 10 yaşından başlamışdır.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0mmanuel_Kant
Continuation:
Our local philosophers have also worked in this direction. Thus, by establishing the principle of equivalence of all three books (heavenly book, the surrounding world and the universal mind) has been tried to:
eliminate the contradiction between these different teachings;
to include them in a more perfect training, to reunite them in a single point.
That is, eternal wisdom, branched from a single point, eventually merges again into a single point.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/H%C9%99qiq%C9%99t
Ardı:
Yerli fəlsəfə tədqiqatçılarımız tərəfindən də bu istiqamətdə işlər aparılmışdır. Belə ki, hər üç kitabın (səmavi kitab, ətraf aləm və universal əql) ekvivalentliyi prinsipi təsbitlənməklə:
bu fərqli təlimlər arasındakı ziddiyyəti aradan qaldırmağa;
onları daha mükəmməl bir təlimdə ehtiva etməyə, onları yenidən vahid nöqtədə birləşdirməyə
cəhd edilmişdir.
Yəni, vahid nöqtədən şaxələnən əbədi hikmət nəticə etibarilə yenə vahid nöqtədə bütövləşir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/H%C9%99qiq%C9%99t
Continuation:
According to some philosophical researchers, Plato's view shows an extreme attitude to the problem.
At the same time, it is noted that Plato's ideas were not limited in essence. As a philosophical doctrine of the time, it included other approaches in a sense.
Later, approaches were diversified in accordance with the fields of science separated from philosophy by the requirements of the time and conditions.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/H%C9%99qiq%C9%99t
Ardı:
Bəzi filosof tədqiqatçıların fikrincə, Platonun həmin baxışı qoyulan problematikaya ifrat münasibəti göstərir.
Eyni zamanda o da qeyd olunur ki, Platonun sözügedən ideyaları məhdud mahiyyətdə olmamışdır. Dövrünün fəlsəfi doktrinası olaraq digər yanaşmaları da müəyyən mənada özündə ehtiva etmişdir.
Daha sonralar dövrün və şəraitin tələbi ilə fəlsəfədən ayrılan elm sahələrinə müvafiq olaraq yanaşmalar da şaxələnmişdir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/H%C9%99qiq%C9%99t
Continuation:
The common denominator of each of these sciences mentioned earlier is philosophy.
According to philosophers, Plato's teachings took absolute ideas as the main truth. So, according to the thinker, the world of ideas was accepted as a real book.
Plato accepted the realities of the material world and nature as known to man. According to some analysts, he did not accept that the absolute truths that man consistently approached and the purpose of his research existed in nature.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/H%C9%99qiq%C9%99t
Ardı:
Əvvəldə adı çıkilən bu elmlərin hər birinin ortaq nöqtəsi fəlsəfədir.
Fəlsəfə tədqiqatçılarına görə, Platonun təlimlərində başlıca həqiqət kimi mütləq ideyalar götürmüşdür. Deməli, mütəfəkkirə görə, ideyalar dünyası həqiqi kitab kimi qəbul edilmişdir.
Platon maddi dünyada, təbiətdə olan həqiqətləri insana məlum olanlar kimi qəbul etmişdir. Bəzi təhlilçilərə görə, o, insanın ardıcıl olaraq yaxınlaşdığı, araşdırmalarının məqsədi olan mütləq həqiqətlərin təbiətdə mövcud olduğunu qəbul etməmişdir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/H%C9%99qiq%C9%99t
Continuation:
Philosophical teachings state that in a sense it is possible to draw parallels with the world of the unseen or with the visible (if they are really stable). At the same time, it is noted that this is the subject of a broader and deeper research.
According to some authors, there are two doctrines in Islamic philosophy, and this approach can be quite subjective. Most of all, this can be considered a correct idea in the sense that the two doctrines eventually unite in one truth.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/H%C9%99qiq%C9%99t
Ardı:
Fəlsəfə təlimlərində qeyd olunur ki, müəyyən mənada qeyb aləmi, yaxud ayani-sabitlə (əgər həqiqətən sabitdirlərsə) paralellər aparmaq mümkündür. Eyni zamanda o da qeyd olunur ki, bu, daha geniş və dərin tədqiqatın mövzusudur.
Bəzi müəlliflərə görə ki, İslam fəlsəfəsində iki kitab təlimi qərarlaşmışdır, bu yanaşmaya kifayət qədər subyektiv qiymət vermək olar. Ən çoxu bunu o mənada düzgün fikir kimi qəbul etmək olar ki, həmin iki kitab yekunda yenə də bir həqiqətdə birləşirlər.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/H%C9%99qiq%C9%99t
Continuation:
In this context, Plato's idea comes to mind. The thinker points out that the intellect does not write its hypotheses as something eternal. On the contrary, they are mere assumptions for intelligence. That is, assumptions are some approximation or attempt at the beginning of everything.
It follows that the idea of a universal mind is Plato's world of ideas. Plato simply considers the rest to be a secondary event, in other words, a shadow of the universal mind.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/H%C9%99qiq%C9%99t
Ardı:
Bu kontekstdə Platonun fikri yada düşür. Mütəfəkkir qeyd edir ki, zəka öz fərziyyələrini əzəli bir şey kimi qələmə vermir. Əksinə, onlar zəka üçün yalnız fərziyyələrdir. Yəni, fərziyyələr hər bir şeyin başlanğıcına hansısa bir yaxınlaşma və ya cəhdlərdir.
Buradan belə nəticəyə gəlinir ki, universal əql ideyası elə Platonun ideyalar dünyasıdır. Sadəcə olaraq Platon qalanlarını ikinci dərəcəli bir hadisə, başqa sözlə, universal əqlin kölgəsi hesab edir.
İstifadə olunmuş mənbə:
https://az.wikipedia.org/wiki/H%C9%99qiq%C9%99t
Continuation:
According to philosophical sources, one of the important advantages of Islam over others is related to these areas.
Some authors approach the issue from a broader perspective and present the idea of three sources as follows:
heavenly book;
nature (surrounding world);
universal intellect.
As can be seen in this approach, the world of human thought and ideas is also taken into account.
Source used:
https://az.wikipedia.org/wiki/H%C9%99qiq%C9%99t
