İqtisadi fərd və Homo ekonomikus

İlk dəfə XIX əsrin sonlarında irəli sürülən İqtisadi fərd anlayışı kifayət qədər bilik səviyyəsinə və rasional davranışa malik, lakin eyni zamanda bütünlüklə şəxsi maraq və şəxsi mənfəətpərəstlikən uzaq olan hipotetik fərdi ifadə edir.

İqtisadi fərd elə bir xəyali şəxsdir ki, o, istehlak tarazlığına əsaslanan iqtisadi modelə uyğundur, yəni həmin modelin şərtlərinə cavab verir. Bütün iqtisadi fərdlərin seçimləri istənilən seçim situasiyalarının maksimallaşdırılması qabiliyyətini ifadə edən özünün “faydalılıq funksiyası”na əsaslanır.

Bütün iqtisadi modellər hipotetikdir və bu modellərin əsaslandığı fərziyyələr real həyati şərtlərdən fərqlənir. Məsələn, çoxlu sayda iqtisadi modelləşdirmə fərziyyələrinə görə tələbin qiymətdən asılılıq funksiyası xəttidir. Lakin, bir çox əmtəələr üçün bu yanaşma real istehlak şəraitini əks etdirmir.  Beləliklə iqtisadi fərd cəmiyyətin hər bir üzvünü simvolizə edən elə bir şəxsdir ki, onun üstünlük verdiyi seçimlər iqtisadi modellərin şərtlərinə cavab verir (İnvestipediyanın yanaşması).

Homo ekonomikus elə bir şəxsdir ki, o, özünün ehtiyac və istəklərini maksimum dərəcədə təmin etmək niyyətindədir. Homi ekonomikus adətən rasional iqtisadi agenti təsvir etmək üçün istifadə olunur, hansı ki, onun fəaliyyəti sərvətin maksumumuna hədəflənmişdir, hətta bunun üçün işləməsi tələb olunmursa o, işləməyi də arzulamır. Bu fərziyyə, yaxud yanaşma mübahisəli olsa da əksər iqtisadçılar, xüsusilə rasional seçim nəzəriyyəsini doğru hesab edən iqtisadçılar tərəfindən qəbul edilmişdir. Homo ekonomikus konsepsiyası faydalılıq məsələsini irəli sürən mütəfəkkirlər tərəfindən inkişaf etdirilmişdir, hansı ki bu, davranış iqtisadçılarının yanaşması ilə ziddiyyətə malikdir.

Mənbə: http://financial-dictionary.thefreedictionary.com

http://www.investopedia.com

Economic Man and Homo Economicus

First coined in the late 19th century, the term 'Economic Man' has developed to refer to a hypothetical individual who acts rationally and with complete knowledge, but entirely out of self-interest and the quest to maximize personal utility.

Economic Man is an imaginary figure who is able to satisfy economic models that push for consumer equilibrium. All of Economic Man's choices are based on the fulfillment of his or her "utility function", meaning the ability to maximize any situation that involves choice.

Many economic models are hypothetical, and the assumptions on which they are built deviate from real-world conditions. For example, many economic-modeling assumptions assume that demand is a linear function of price. While this may sometimes be the case with certain goods, it is not reflective of the actual consumer environment. Economic Man is the principal, symbolic of every individual in society, whose preferences satisfy the condition specified in the models (definition by Investopedia)

Homo economicus is a person that desires to maximize his/her needs or desires. Homo economicus is used most of the time to refer to the rational economic actor, who desires wealth, does not desire to work if it can be avoided, and is able to find ways achieve those ends. This assumption is accepted by many economists, especially those who follow rational choice theory, but it remains controversial. The concept of homo economicus was developed by utilitarian thinkers, and contrasts with the constructs of behavioral economics.

Mənbə: http://financial-dictionary.thefreedictionary.com

http://www.investopedia.com

Məmnunluğun formulası

Virciniyadakı Corc Meyson Universitetindən olan psixoloq Todd Kaştana görə insanlar 6 spesifik amillərə fokuslanmaqla özlərini məmnun hiss edəcəklər:

Bu amillər aşağıdakılardır:

  ü cari anın məmnunluğunu yaşamaq (M);

  ü hər şeyi maraqlı etmək (c);

  ü sevdiyi işlə məşğul olmaq (L);

  ü başqaları haqqında düşünmək (T);

  ü təbiətlə təmasda olmaq (N);

  ü sağlamlığın qayğısına qalmaq (B).

Kosmetik Köçürmə Cərrahiyyəsi tərəfindən sifariş olunan bu tədqiqata görə aşağıdakı formula təklif olunur:

Məmnunluq = (16*M + C + 2*L) + (5*T + 2*N + 33*B)

Müəllifə görə, məmnunluğun heç bir müəmması yoxdur.

Belə ki, sadalanan 6 amilin diqqətə alınması ilə insan həyati xoşbəxtliyini hədəfləyə bilər.

Formula göstərir ki, iki amil – sağlamlıq və cari anın məmnunluğunu yaşamaq fərdi məmnunluq baxımından daha əhəmiyyətli rola malikdir.

Mənbə: zeenews.india.com

Formula for happiness

According to Todd Kashdan (Psychologist) from George Mason University in Virginia, if people start focussing on six specific factors they will feel good.

These facrors are: 

  ü moment (M);

  ü be curious (c);

  ü do something you love (L);

  ü think of others (T);

  ü nurture relationships (N);

  ü care of your body (B).

The research commissioned by Transform Cosmetic Surgery, found the formula:

Feeling Good = (16*M + C + 2*L) + (5*T + 2*N + 33*B)

He said that there is no secret to feeling good.

However, when these six factors are taken care of, in right doses, people are going to be on target to lead a happy life. 

The formula shows that, two factor plays very important role for the individual happiness level: healthy and moment.

Source: zeenews.india.com

ÜMUMİ MİLLİ MƏMNUNLUQ

Ümumi milli məmnunluq (ÜMM) aşağıda göstərilən meyarlarə görə hər nəfərə düşən məcmu orta göstərici üzrə funksiyadır:

1. İqtisadi rifah: birbaşa sorğu, həmçinin istehlakçıların borcu, orta gəlirliyin istehlak qiymətləri indeksinə nisbəti, gəlirlərin bölgüsü kimi statsitik meyarlar üzrə iqtisadi göstəricilər əsasında müəyyən olunur.

2. Ətraf mühitə görə rifah: birbaşa sorğu, həmçinin çirklənmə, səs-küy və nəqliyyat sıxlığı kimi statsitik meyarlar üzrə ətraf mühit göstəriciləri əsasında müəyyən olunur.

3. Fiziki rifah: birbaşa sorğu, həmçinin ciddi xəstəliklər kimi statsitik meyarlar üzrə fiziki sağlamlıq göstəriciləri əsasında müəyyən olunur.

4. Əqli (psixi) rifah: birbaşa sorğu, həmçinin antidepressiantlardan istifadə səviyyəsi və ya psixoterapiya xəstələrinin azalma dərəcəsi kimi statsitik meyarlar üzrə əqli (psixi) sağlamlıq göstəriciləri əsasında müəyyən olunur.

5. Məşğulluq (iş yeri) rifahı: birbaşa sorğu, həmçinin işsizlik, iş yerinin dəyişdirilməsi, əmək münasibətləri üzrə şikayətlər və məhkəmə iddiaları kimi statsitik meyarlar üzrə əmək göstəriciləri əsasında müəyyən olunur.

6. Sosial rifah: birbaşa sorğu, həmçinin ayrıseçkilik, təhlükəsizlik, boşanma halları, məişət müaqişlərinə görə şikayətlər, ailə münasibətləri üzrə məhkəmə iddiaları, mülki iddialar, cinayətkarlıq səviyyəsi kimi statsitik meyarlar üzrə sosial göstəricilər əsasında müəyyən olunur.

7. Siyasi rifah: birbaşa sorğu, həmçinin yerli demokratiyanın keyfiyyəti, fərdi azadlıq və xarici münaqişələr kimi statsitik meyarlar üzrə siyasi göstəricilər əsasında müəyyən olunur.

Wikipedia-nın bəzi materiallarından istifadə olunmuşdur.

GROSS NATIONAL HAPPINESS

Gross national happiness (GNH) value is proposed to be an index function of the total average per capita of the following measures:

1. Economic Wellness: Indicated via direct survey and statistical measurement of economic metrics such as consumer debt, average income to consumer price index ratio and income distribution

2. Environmental Wellness: Indicated via direct survey and statistical measurement of environmental metrics such as pollution, noise and traffic

3. Physical Wellness: Indicated via statistical measurement of physical health metrics such as severe illnesses

4. Mental Wellness: Indicated via direct survey and statistical measurement of mental health metrics such as usage of antidepressants and rise or decline of psychotherapy patients

5. Workplace Wellness: Indicated via direct survey and statistical measurement of labor metrics such as jobless claims, job change, workplace complaints and lawsuits

6. Social Wellness: Indicated via direct survey and statistical measurement of social metrics such as discrimination, safety, divorce rates, complaints of domestic conflicts and family lawsuits, public lawsuits, crime rates

7. Political Wellness: Indicated via direct survey and statistical measurement of political metrics such as the quality of local democracy, individual freedom, and foreign conflicts.

Some materials from Wikipedia

Məmnunluq ekonomoksi (2)

Ömür müddəti, gəlir səviyyəsi və təhsil kimi obyektiv meyarlar adətən məmnunluğun subyektiv meyarları əvəzinə istifadə olunur. Bunlar ümumilikdə məmnunluğa təsir edir, lakin hələ ki, tam durumu əks etdirmir. Yaşamın keyfiyyəti, rifah kimi şərtlər isə yuxarıda göstərilən obyektiv meyarları tamamlamaq üçün istifadə olunur.

Bəzi alimlər təsdiq edir ki, beynin ləzzət mərkəzinin müşahidə edilməsi ilə məmnunluq həm subyektiv, həm də obyektiv meyarlar əsasında ölçülə bilər. Baxmayaraq ki, bu, fəlsəfi məsələləri önə çəkir, subyektiv məmnunluqdan daha uğurlu ola bilər.

Mikro-iqtisadi məmnunluq tənliyinin standart forması mövcuddur:

Burada:

W- i fərdinin t zamanında bəyan edilən rifahı;

X – social-demoqrafik, və social-iqtisadi xüsusiyyətləri özündə ehtiva edən məlum dəyişənlərin vektorudur.

Wikipedia-nın bəzi materiallarından istifadə olunmuşdur.

Economics of happiness (2)

Objective measures such as lifespan, income, and education are often used as well as or instead of subjectively reported happiness, though this assumes that they generally produce happiness, which while plausible may not necessarily be the case. The terms quality of life or well-being are often used to encompass these more objective measures.

Some scientists claim that happiness can be measured both subjectively and objectively by observing the joy center of the brain lit up with advanced imaging, although this raises philosophical issues, for example about whether this can be treated as more reliable than reported subjective happiness.

Micro-econometric happiness equations have the standard form:

In this equation:

W - is the reported well-being of individual i at time t,

X - is a vector of known variables, which include socio-demographic and socioeconomic characteristics.

Some materials from Wikipedia

Məmnunluq ekonomiksi

Məmnunluq ekonomiksi məmnunluq məsələlərinin nəzəri və kəmiyyət tərəflərinin öyrənilməsidir. Elmin bu sahəsi aşağıdakıları ehtiva edir:

  ü müsbət və mənfi təsirləri;

  ü rifah;

  ü yaşamın keyfiyyəti;

  ü yaşamdan razılıq;

 ü ekonomiksi digər sahələrlə (psixologiya, sosiologiya və s.) əlaqələndirən aidiyyatı konsepsiyalar.

İzah olunan məmnunluq subyektivdir. Bu səbəbdən bir fərdin məmnunluğunu başqa birininki ilə müqayisə etmək çətindir. Xüsusilə də mədəniyyətlər arasında məmnunluq səviyyələrini müqayisə etmək daha mürəkkəbdir.

Halbuki, məmnunluq məsələlərini araşdıran çoxlu sayda iqtisadçılar bu mürəkkəbliyi ram etdiklərinə inanırlar. Millətlər üzrə böyük miqyasda göstəricilər sisteminin çarpaz təhlilləri və zaman amili göstərir ki, məmnunluq məsələlərinin determinantlarının uyğun olması ilə bağlı nümunələr mövcuddur.

Məmnunluğun ölçülməsi üçün subyektiv ölçü meyarlarından istifadə olunması səciyyəvidir – sorğular və / və ya obyektiv meyarlar. Məmnunluqla bağlı aparılan sorğuların keyfiyyəti respondentlərin dürüstlüyü və etibarlılığından irəli gəlir.

Wikipedianın bəzi materiallarından istifadə olunmuşdur. 

Economics of happiness

Happiness economics is the theoretical and quantitative study of happiness. This field of the science includes:

  ü positive and negative affects,

  ü well-being,

  ü quality of life,

  ü life satisfaction,

  ü related concepts which are typically combining economics with other fields (psychology, sociology etc.).

Reported happiness is subjective. So, it is difficult to compare one person’s happiness with another's. Also, it can be especially difficult to compare happiness across cultures. 

However, many happiness economists believe they have solved this comparison problem. Cross-sections of large data samples across nations and time demonstrate consistent patterns in the determinants of happiness.

Happiness is typically measured using subjective measures - e.g. surveys - and/or objective measures. One concern has always been the accuracy and reliability of people’s responses to happiness surveys.

Some materials from Wikipedia