İslam iqtisadi sistemi (13)

Allah üçün insanın topladığı sərvətin məbləği, gözəlliyi və ya rəngi önəmli deyildir, əksinə Onun şərəf meyarı qəlblərin təqvasıdır. Allah buyurur:

“Ey insanlar! Biz sizi bir kişi və bir qadından (Adəm və Həvvadan) yaratdıq. Sonra bir-birinizi tanıyasınız (kimliyinizi biləsiniz) deyə, sizi xalqlara və qəbilələrə ayırdıq. Allah yanında ən hörmətli olanınız Allahdan ən çox qorxanınızdır (pis əməllərdən ən çox çəkinəninizdir). Həqiqətən, Allah (hər şeyi) biləndir, (hər şeydən) xəbərdardır.” (Quran 49:13)

Həmçinin Peyğəmbər buyurur:

“Həqiqətən Allah üçün sizin göstərişiniz və ya sərvətiniz deyil, əksinə, qəlbiniz və əməlləriniz önəmlidir. ” (Səhih Müslim)

Kimsə dərhal bu prinsiplərə görə fərz edə bilər ki, İslam iqtisadi sistemi əsaslandığı dəyərlərin fəqliliyi baxımından başqalarından radikal şəkildə fərqlənir.

Kapitalist cəmiyyətində həmin sistemin daxili təbiəti və dəyərlərinə söykənən elə iqtisadi qaydalar təzahür edə bilər ki, onlar mənəvi və etik dəyərləri üstələmiş olsun.

Eyni şey kommunist, sosialist və digər cəmiyyətlərdə də mövcud ola bilər.

Bu məqalələrdə qeyd olunan prinsiplər İslam iqtisadi sisteminin çiçəklənməsini, şəxsi maraqlar ilə ümumi ictimai maraqlar, eləcə də dünyəvi qazanclar ilə mənəvi (ruhi) qazanclar arasında bariz tarazlığı təmin edir ki, məhz bütün bunlar vasitəsilə aləmlərin Rəbbinin razılığına nail olunur.

www.islamreligion.com

The economic system of Islam (13)

God is not concerned with the amount of wealth a person may have amassed, their beauty or color, but rather, His measure of honor is the piety of the hearts.  God says:

“On humankind! Indeed We created you from a male and female, and we made you different nations and tribes, that you may come to know one other.  Indeed the most honored amongst you are the most God-conscious.” (Quran 49:13)

The Prophet also said:

“Indeed God is not concerned with your appearances nor your wealth, but rather your hearts and deeds.” (Saheeh Muslim)

As one can immediately surmise from these principles that the Islamic economic system is radically different from others, due to the difference of the values upon which it is based. 

In a capitalist society, one may see certain rules of economics which take precedence over moral and ethical values due to the intrinsic nature and values of that system. 

The same may be seen in communist, socialist and other societies as well. 

From the principles mentioned in these articles does the Islamic system of economics spring, striking balance between personal benefit and the benefit of society as a whole, as well as mundane profits and spiritual gains, all which ensure that one gain the Pleasure of the Lord of the Worlds.

www.islamreligion.com

İslam iqtisadi sistemi (12)

Altıncı prinsip

Altıncı prinsip ondan ibarətdir ki, insanlar arasında sərvətin səviyyəsinə görə fərqlilik özlüyündə insana əskiklik və ya üstünlük yaratmır.

Belə ki, kasıblıq və zənginlik Allahın ümumi nəzarətindədir, hansı ki, bu məsələləri Özünün sonsuz ədaləti və rəhməti əsasında seçdiyi kəslər üzrə tənzimləyir.

“Allah istədiyi bəndənin ruzisi bol da edər, azaldar da. (Məkkəlilər) dünya həyatı (bol ruzi) ilə sevindilər. Halbuki dünya həyatı (neməti) axirət həyatı (neməti) ilə müqayisədə çox cüzi (əhəmiyyətsiz) bir şeydir (dünya neməti müvəqqəti, axirət neməti isə əbədidir).” (Quran 13:26)

Zənginlik də kasıblıq kimi, Allah tərəfindən təyin olunmuş elə bir sınaqdır ki, məhz bunun vasitəsilə görünür ki, şəxs sahib olduğu sərvətlə necə davranır – özünün əyləncəsinəmi, yoxsa konstruktiv qaydada dinin təlqin etdiyi yollaramı xərcləyir.

Allah buyurur:

 “Həqiqətən, mal-dövlətiniz və oğul-uşağınız (sizin üçün) ancaq bir imtahandır. Ən böyük mükafat (Cənnət) isə Allah dərgahındadır!” (Quran 64:15)

Dünya həyatında digərləri ilə müqayisədə daha çox müxtəlif hədiyyə və nemətlər, eləcə də səltənət bəxş olunmuş Suleyman Peyşəmbərin dediyini Qurani-Kərim belə anlatır:

 “Bu, Rəbbimin lütfündəndir (mərhəmətindəndir). Məni imtahana çəkməyi üçündür ki, görək (Onun nemətinə) şükür edəcəyəm, yoxsa nankor olacağam!” (Quran 27:40)

www.islamreligion.com

The economic system of Islam (12)

The sixth principle

The sixth principle is that the variation in wealth among people in itself does not give a person either inferiority or superiority. 

Rather, poverty and affluence are in the total control of God Who, out of His Infinite Justice and Wisdom, has specified these things for whom he chooses.

“Indeed God increases provision to whom He pleases and straitens it [in regards to others]…” (Quran 13:26)

Affluence, like poverty, is also seen as a trial from God, one through which it is seen what one will do with their wealth – indulge oneself or use constructively in ways legislated in the religion.

God says:

“Your wealth and your children are only a trial, whereas God! With Him is a great reward (Paradise).”(Quran 64:15)

After being bestowed with numerous gifts and bounties and a kingdom incomparable to any other on the earth, God in the Quran narrates that Solomon said:

“…This is from the bounties of my Lord, to test me whether I will be thankful or ungrateful…” (Quran 27:40)

www.islamreligion.com

İslam iqtisadi sistemi (11)

Buna əməl edilməsi Onun yoluna sadiqliyi və Onun hədlərini pozmamağı göstərir. Allah buyurur:

“Yer üzünə sərilmiş və sərilməmiş bağ-bağatı (bostanları və bağları), dadları müxtəlif xurmanı və taxılı, bir-birinə həm bənzəyən, həm də bənzəməyən zeytunu və narı yaradan Odur. (Onların hər biri) bar verdiyi zaman barından yeyin, yığım günü haqqını (zəkatını, sədəqəsini) ödəyin, lakin israf etməyin. (Allah) israf edənləri sevməz!” (Quran 6:141)

Beşinci prinsip.

Beşinci prinsip Axirətdə hesabatlılıq prinsipidir.

Allah bəşəriyyətə qəyyumluq və resurslar vermişdir.

Bu, o deməkdir ki, hər bir fərd Haqq-hesab günündə özünün bu həyatındakı davranışları barədə sorğulanacaqdır.

Əlbəttə ki, bu, bizim iqtisadi davranışlarımıza da aiddir.

Allah buyurur:

“Sonra da həmin gün (Allahın dünyada sizə əta etdiyi) nemətlər barəsində mütləq sorğu-sual olunacaqsınız!”. (Quran 102:8)

www.islamreligion.com

The economic system of Islam (11)

Doing so is not regarded as sinful as long as it follows His path and does not transgress His limits.  God says:

“It is He Who produces gardens, with trellises and without, and dates, and tilth with produce of all kinds, and olives and pomegranates, similar (in kind) and different (in variety): eat of their fruit in their season, but render the dues that are proper on the day that the harvest is gathered.  But waste not by excess: for God loves not those who waste.” (Quran 6:141)

The fifth principle.

The fifth principle is the principle of accountability in the Hereafter. 

God has given human beings trusteeship and resources. 

This means that every single person will be questioned on the Day of Judgment as to how he or she behaved whilst enjoying his or her earthly life.

This, of course, includes our economic behavior. 

God says:

“And then on that Day (the Day of Resurrection) you will be called to account for every comfort and delight [we bestowed upon you].” (Quran 102:8)

www.islamreligion.com

İslam iqtisadi sistemi (10)

Dördüncü prinsip:

Dördüncü prinsip ondan ibarətdir ki, Allah qəyyumuluqla bağlı cavabdehliyi yerinə yetirməkdən ötrü bəşəriyyətə yardım göstərmək üçün bu dünyada hər şeyi insanların xidmətində qərar vermişdir.

Qurani-Kərimdə bunu təsdiq edən çoxlu ayətlər vardır. Belə ki:

“Gəmilərin Onun əmri ilə dənizdə üzməsi və sizin də Onun lütfündən (orada) ruzi axtarmanız üçün dənizi sizə ram edən Allahdır! Bəlkə, şükür edəsiniz!” (Quran 45:12)

Bu isə o demək deyil ki, Allahın bizim seçimimiz üçün əta etdiyi bu resurslardan sui-istifadə etməklə bağlı bizə (insanlara) səlahiyyət verilməmişdir.

Əksinə, bəşəriyyəti Allahın onun üçün əlyetərli etdiyi müxtəlif resurslardan məsuliyyətlə istifadə etməyə səsləyən çoxlu ayətlər mövcuddur.

İnsanlar Allahın yaratdığı yaxşı şeylərdən faydalanmaq üçün həvəsləndirilmişlər.

Lakin, onlar bunu Onun qoyduğu çərçivələr daxilində etməlidirlər.

www.islamreligion.com

The economic system of Islam (10)

The fourth principle:

The fourth principle is that God, in order to help humankind to fulfill the responsibility of trusteeship, has made everything in this universe subservient to them. 

There are many verses in the Quran that suggest this meaning, such as:

“God is He Who made subservient to you the sea that the ships may run therein by His command, and that you may seek of His grace, and that you may give thanks.” (Quran 45:12)

This does not mean, however, that humans are given free reign to use and abuse the resources God has provided us however we choose. 

Rather, there are many verses that urge humankind to harness the various resources that God has made available to them on this earth responsibly. 

Humans are encouraged to enjoy of the good things that God has created.

But they are to do so within the boundaries that He has given. 

www.islamreligion.com

İslam iqtisadi sistemi (9)

Buna görə də şəxsin bir məslədə İlahi hökmü qəbul edərək digər məsələdə ondan imtina etməsi müzakirə mövzusu deyildir.

Hər şey bazis rəhbərlik əsasında olmalıdır.

"... Və biz bu kitab vasitəsilə sizə, hər şeyi bir aydınlıq, bir hidayət, bir rəhmət və müjdə olaraq nazil etdik…" (Quran 16:89)

Üçüncü prinsip ondan ibarətdir ki, Allah bəzəriyyəti yer üzündə özünün vəkili kimi yaratmışdır.

Bu, o deməkdir ki, hər bir kəs yer üzərində bəlli vəzifələri (öhdəlikləri) yerinə yetirməkdən ötrü yaradılmışdır.

Allah bəzəriyyətə onlara öyrətdiyi mənəvi və etik dəyərlər ilə yaşamaq üçün sərbəst iradə vermişdir.

Bundan əlavə, İslam material inkişaf imkanlarını da təmin edir və bu, aşağıdakıları ehtiva edir:

o   mənəvi;

o   sosial;

o   və material (maddi) inkişaf

hansı ki, bütün bunlar harmonik əlaqədədirlər.

www.islamreligion.com

The economic system of Islam (9)

Therefore, it is not a question of the person’s acceptance of God’s teaching in one matter and the refusal of acceptance in another.  

Everything has to be within that basic guidance.

“…And we have revealed to you in stages this book, a clarification of all things, a guidance, a mercy, and glad tidings…” (Quran 16:89)

A third principle is that God created human beings on earth as His trustees.

It means that everyone is created to fulfill a certain responsibility on this earth. 

God has entrusted human beings with free will in order that they live their lives according to the moral and ethical values that He Himself provided. 

In addition, Islam provides an opportunity in material progress, thereby combining:

o   moral;

o   social;

o   and material progress

that all interlinked in harmony.

www.islamreligion.com

İslam iqtisadi sistemi (8)

Bunun məhək daşı odur ki, hər şey Allahın kainatın Yaradanı, Hökmdarı və Sahibi olmasına inamdan başlamalıdır.

Bu, Allahın iradəsinə tabe olmağı, Onun hökmlərini qəbul etməyi, Ona bütünlüklə və şərtsiz qul olmağı nəzərdə tutur.

Bu, o deməkdir ki, həm fərdi, həm də kollektiv şəkildə Müsəlmanlar özlərinin xüsusi prinsiplərindən fərqli olan digər sistemləri (məsələn sələm, yaxud faiz gəliri kimi) təqlid etməməli, onunla yarışmamalıdırlar.

Bu, birinci prinsipdir.

İkinci prinsip isə ondan ibarətdir ki, İslam bitkin həyat yoludur.

İslam bütün aspektlərdə fərdin həyatının bələdçisidir:

§  mənəvi

§  sosial

§  etik

§  iqtisadi

§  siyasi və s.

Bütün bu aspektlər Allahın mütləq rəhbərliyinə əsaslanır.

www.islamreligion.com

The economic system of Islam (8)

The cornerstone is that everything has to start from the belief in God as the Creator, Lord, and Sovereign of the universe. 

This implies willingness to submit to God’s will, to accept His guidance, and to have complete and unqualified servitude to Him. 

This means that Muslims - individually and collectively - should not imitate or emulate any other system if it differs from their particular principles, for example, the system of usury or interest.

This is the first principle.

The second basic principle is that Islam, as a religion, is a complete way of life.

Islam is something that guides a person’s life in all its aspects:

§  the moral

§  social

§  ethical

§  economic

§  political, etc. 

All of these aspects are based on the guidance of God. 

www.islamreligion.com

İslam iqtisadi sistemi (7)

İstehlakçıların, istehsalçıların, habelə dövlətin caiz və qadağan olunan iqtisadi davranışlarını tənzimləyən qaydalar, eləcə də mülkiyyət hüquqları, sərvətin istehsalı və bölgüsü ilə bağlı məsələlər İslami ədalətə  əsaslanır.

Bu məqalədə aşağıdakı mövzular müzakirə olunacaqdır:

(a)   fərdi öhdəliklər, hüquqlar və şəxsi maraqlar;

(b)  mülkiyyət hüquqları;

(c)  müqavilələrin zəruriliyi;

(d)  iş və sərvət;

(e)  barakat konsepsiyası;

(f)   iqtisadi ədalət;

(g)   sələm gəlirinin (ribanın) qadağan olunması;

(h)  rəqabət və əməkdaşlıq; həmçinin

(i)   dövlətin rolu.

İqtisadi fəaliyyətin ideoloji əsası

İslamın ideoloji əsası altı başlıca prinsipdə ümumiləşdirilə bilər:

www.islamreligion.com

The economic system of Islam (7)

The rules governing permissible and forbidden economic behavior on the part of consumers, producers and government, as well as questions of property rights, and of the production and distribution of wealth, are all based on the Islamic view of justice.

The following topics will be discussed in the following articles:

(a)   individual obligations, rights, and self-interest;

(b)  property rights;

(c)   importance of contracts;

(d)  work and wealth;

(e)   the concept of barakah;

(f)   economic justice;

(g)   prohibition of interest (riba);

(h)  competition and cooperation; and

(i)   the role of the state.

The Ideological Basis of Economic Activity

The ideological basis in Islam may be summarized into six basic principles:

www.islamreligion.com

İslam iqtisadi sistemi (6)

Məhz, İslamda ədalət anlayışı vasitəsilə fərdlərin və institutların iqtisadi davranışlarını tənzimləyən qaydaların mahiyyəti başa düşülə bilər.

İslamda ədalət çoxşaxəli konsepsiyadır və bir neçə ifadə ilə ona tərif vermək olar.

Ədalətin ümumi konsepsiyasını, mahiyyətini əks etdirən başlıca anlayış Ərəb dilindəki “ədl” ifadəsidir.

Bu söz və onun çoxlu sayda sinonimləri “hər şeyi öz yerinə qoymaq”, “bərabərlik”, “tarazlıq”, “balans”, “insaflılıq” anlayışlarına ekvivalent olan “düzgünlük” anlayışını ifadə edir.

Təcrübədə ədalət Şəriətə müvafiq fəaliyyət, əməl kimi müəyyən olunur, hansı ki, bu, iqtisadi məsələləri əhatə edən substantiv və prosessual ədaləti özündə  birləşdirir.

Substantiv ədalət Şəriət substansiyasında yer alan ədalət elementlərindən ibarətdirsə, prosessual ədalət Hüquq substansiyasında yer alan qaydaların həyata keçirilməsinə nail olmaqdan ibarətdir.

İqtisadi ədalət anlayışı və bunun başlıca konsepsiyalarından olan bölgü ədaləti İslam iqtisadi sisteminin xüsusiyyətlərini müəyyən etmək baxımından çox vacibdir.

www.islamreligion.com

The economic system of Islam (6)

It is through justice that the existence of the rules governing the economic behavior of the individual and economic institutions in Islam can be understood. 

Justice in Islam is a multifaceted concept, and there several words exist to define it. 

The most common word in usage which refers to the overall concept of justice is the Arabic word “adl”. 

This word and its many synonyms imply the concepts of “right”, as equivalent to fairness, “putting things in their proper place”, “equality”, “equalizing”, “balance”, “temperance” and “moderation.”

In practice, justice is defined as acting in accordance with the Shariah, which, in turn, contains both substantive and procedural justice  covering economic issues. 

Substantive justice consists of those elements of justice contained in the substance of the Shariah, while procedural justice consists of rules of procedure assuring the attainment of justice contained in the substance of the Law. 

The notion of economic justice, and its attendant concept of distributive justice,  is particularly important as an identifying characteristic of the Islamic economic system. 

www.islamreligion.com