Qandinin iqtisadi fikirləri (10)

İstəklərin məhdudlaşdırılması

Ardı

Bu ideya vaxt israfı ilə nəticələndi və Hindistan üçün hər hansı həll hasil olmadı.

“Məgər, zənginlər özlərini daş-qaşlarından məhrum etməklə onları milyonlarla ac insanlar üçün trastlarda qoruyacaqdılar”.

Qandiçiliyin baxışları müəyyən mənada qənaət məsələsində Protestant əxlaqına oxşar kimi görünür.

Lakin, bunlar  arasında mühüm fərq ondan ibarətdir ki, sonuncuların kapital yığımı üzrə qənaətinin məqsədi gələcəkdə daha çox istehlak edə bilməkdir.

Qandiçiliyə görə isə, mötədillik (qənaətcillik) daimi əsasda arzu olunandır.

Bu, sadəcə sonradan yüksək istehlak naminə indinin qənaətcilliyi olmamalıdır.

Qandinin vəsiyyətləri də Marksist doktrinası kimi iqtisadi artım məsələsində kapital yığımını ən mühüm amil hesab edən çağdaş kapitalist ideyaları ilə də birbaşa ziddiyyət təşkil edir.

Qandiçilikdə yığımın mənfəət motivi bəyənilmir.

Bununla yanaşı o, istehsal vasitələrinin kapitalistlərdən zorla alınaraq milliləşdirilməsinin də əleyhinə olmuşdur.

O, ümid edirdi ki, onlar könüllü şəkildə öz aktivlərini dövlətə təslim edəcək və ya cəmiyyətin maraqları naminə trastlarda saxlamağa davam edəcəklər.

D. M. Nachane-nin tədqiqat işindən istifadə olunmuşdur

Gandhian economic thought (10)

Limitation of Wants

Continuation

This idea led him to iterate time and there was no salvation for India.

“Unless the richly bedecked stripped themselves of their jewellery and held it in trust for the starving millions”.

Gandhiji’s views may seem somewhat similar to the Protestant ethics of thrift.

But with this crucial difference that with the latter thrift was a means of capital accumulation for higher consumption levels in the future.

For Gandhiji frugality was a permanent desired state.

It was not simply a postponement of present for higher consumption.

Gandhian precepts come directly into conflict with the modern capitalist as well as Marxian doctrines, both of which accord a critical role to capital accumulation in the growth process.

Gandhiji deplored the profit motive for accumulation.

Also, he was opposed to the forcible expropriation of the means of production from capitalists.

He felt that they should voluntarily renounce their assets to the state or continue to hold them only as “trustees” of society.

Used from paper of  D. M. Nachane

Qandinin iqtisadi fikirləri (9)

İstəklərin məhdudlaşdırılması

Qandiçiliyin iqtisadi inkişaf konsepsiyası yaşam standartlarının yüksəldilməsi məsələlərindən də çox insanın ruhi inkişaf mövzusundan bəhs edir.

O, iqtisadi inkişaf məslələri ilə elə bir dərəcədə maraqlanırdı ki, özünün qeyd etdiyi kimi: “Heç bir kəs iddia edə bilməz ki, kəskin yoxsulluğun cəmiyyətin mənəvi aşınmasından daha böyük fəsadı ola bilər”.

 Mahatma Qandi: Onun həyatı, yazıları və çıxışları (Madras 1921, səhifə 350).

Bu mənada onun sözügedən baxışları Amartya Senin yetmiş il sonra bəyan olunan “səlahiyyət”ə dair baxışaları ilə oxşardır.

Lakin, əlbəttə o, sənayeləşmənin nəticəsində meydana gələn istehlak mallarının çoxluğundan və mühavizəkar istehlakçılıqdan ibarət cəmiyyəti nəzərə tutmurdu.

Hind dini ayətlərini, eləcə də bu mövzularda digər dini və dünyəvi yazıları oxuması onda sadə həyat tərzinə və zahidliyə dərin rəğbət yaratmışdı.

Bu barədə onun başlıca şüarını belə ümumiləşdirmək olar ki,  “Müasir vətəndaşlıq əsl mənada kəmiyyət artımında deyil, məqsədli və könüllü şəkildə şəxsi istəklərin məhdudlaşdırılmasından ibarətdir”.

D. M. Nachane-nin tədqiqat işindən istifadə olunmuşdur

Gandhian economic thought (9)

Limitation of Wants

Gandhiji’s concept of economic development was not so much concerned with the raising of living standards as with the spiritual development of man.

He was interested in economic development to the extent that it lifted the masses out of poverty for in his view “No one has ever suggested that grinding poverty can lead to anything else than moral degradation”.

 Mahatma Gandhi: His Life, Writings and Speeches (Madras 1921, p. 350).

In this sense, his views are similar to Amartya Sen’s views on “empowerment”, enunciated seventy years later.

But he certainly did not envisage a society in which industrialisation would make available a plethora of consumer goods for the masses and foster consumerism.

His reading of Hindu scriptures as well as other religious and secular works had instilled in him deep reverence for frugality and asceticism.

His central motto may be summed up as “Civilisation, in the real sense of the term, consists not in multiplication but in deliberate and voluntary restriction of wants.”

Used from paper of  D. M. Nachane

Qandinin iqtisadi fikirləri (8)

Sənayeləşməyə və texnologiyaya baxışlar

Ardı

Bununla əlaqədar iki səciyyəvi şərhi qeyd edə bilərik.

Birincisi “Gənc Hindistan” nəşrindəndir (1931), hansı ki, müəllif yazır:

“Qorxuram ki, sənayeləşmə bəşəriyyət üçün lənətə çevrilsin.”

İkinci mənbə isə Haricandır (1936):

“Sənayeləşmə rəqabət və marketinqin meydana gəlməsi nəticəsində geniş masştabda mütləq şəkildə kəndlilərin aktiv və ya passiv istismarına gətirib çıxaracaqdır.”

İnkişafın Qandiçilik modelinə görə hər bir kənd özünün ehtiyacları üçün, eyni zamanda bununla yanaşı isə müəyyən faiz qədər şəhərlərin tələbatı üçün istehsalı təmin edəcək.

Həmçinin, o, cəhalətpərəslikdən uzaq olaraq sənayeləşmənin də xalqın mövcudiyyəti üçün zərurətini qəbul edirdi.

Bu xüsusda o, ağır sənayenin mövcudluğuna güzəşt kimi yanaşır və diqqətə çatdırırdı ki, “Ağır sənaye gərəkdir ki, mərkəzləşdirilsin və milliləşdirilsin. Bunlar geniş milli fəaliyyətin az hissəsi əhatə edəcək ki, qalan əsas hissə əsasən kəndlilərin əlində qalacaqdır.” – Qandi (1941).

D. M. Nachane-nin tədqiqat işindən istifadə olunmuşdur

Gandhian economic thought (8)

Views on Industrialisation and Technology

Continuation

We may reproduce two typical comments.

The first is from Young India (1931) wherein he writes:

“Industrialism is I am afraid, going to be a curse for mankind.”

The second is from Harijan (1936):

“Industrialisation on a mass scale will necessarily lead to passive or active exploitation of the villagers as the problems of competition and marketing come in.”

Gandhiji’s model of development was one in which every village produced all its necessities and a certain percentage in addition for the requirement of cities.

But he is no obscurantist, and he recognises that a moderate amount of industrialisation may be necessary for a nation’s survival.

He therefore concedes the existence of heavy industry, only cautioning that, “Heavy industries will needs be centralised and nationalised. But they will occupy the least part of the vast national activity which will be mainly in the villages.” - Gandhi writes (1941).

Used from paper of  D. M. Nachane

Qandinin iqtisadi fikirləri (7)

Sənayeləşməyə və texnologiyaya baxışlar

Sənayeləşməyə müxaliflik Qandi ekonomiksinin çox mühüm xüsusiyyətlərindəndir.

Burada Ruskin və Tolstoyun təsirləri çox barizdir.

Eyni zamanda, bu müxaliflik mövqeyində çobansayağı romantizm mövcud olmuşdur.

Bu, Qandiçiliyin müasir sənayeləşmənin bütün formalarına (istər xarici və ya daxili) qarşı olmasına gətirib çıxardı.

Daxili sənayeləşməyə (müasir istiqamətdə) müxalif mövqedə durmaq yəqin ki, onun empirik (praktiki) müşahidələrinə əsaslanırdı.

Baxmayaraq ki, Britaniya Hindistanında əlli ildən çox müddət ərzində (1881-1931) modern sənayenin əhəmiyyətli inkişafı mövcud olmuşdur.

Lakin, bu müddət ərzində əsas işçi heyətin sayılnda əhəmiyyətli çoxalma mövcud olmamışdır.

Məşğulluğun bu təşkilati sektorda yüksəlməsi, digər tərəfdən ənənəvi sektorda zəifləməsi ilə kompensasiya olunurdu.

Qandiçiliyin sənayeləşmə (çağdaş anlamda) antoqanizmi onun bir sıra yazılarında öz əksini tapır.

D. M. Nachane-nin tədqiqat işindən istifadə olunmuşdur

Gandhian economic thought (7)

Views on Industrialisation and Technology

Opposition to industrialisation is a very prominent feature of Gandhian economics.

Here the influence of both Ruskin and Tolstoy is very discernible.

But there was also a pastoral romanticism in this opposition.

This led Gandhiji’s to oppose all forms of modern industrialisation (whether foreign or domestic).

This opposition to domestic industrialisation (on modern lines) was probably based on his empirical observation.

That even though considerable development of modern industry had occurred in British India over the fifty years 1881-1931.

There was no appreciable increase in gainfully employed workers over this period.

Whatever increase in employment had occurred in the organised sector was counterbalanced by the fall in employment in the traditional sector.

Gandhiji’s antagonism to industrialisation (in the modern sense) finds expression in several of his writings.

Used from paper of  D. M. Nachane

Qandinin iqtisadi fikirləri (6)

Svadeşi konsepsiyası

Retrospektiv yanaşdıqda, Zileyə (1958) görə:

Yarandığı zamanda Xadinin bu konstruktiv proqramı həqiqətən dahi zərbə oldu.

Milli maraqlar baxımından:

-      bu, məzlum kəndlinin başa düşəcəyi milli toplanış, milli birlik simvolu oldu.

Siyasi baxımdan:

-      bu, milli birlik hərəkatını konkret formaya salan güclü silah oldu.

İqtisadi baxımdan:

-      bu, kəndlərin ciddi bir problemini məhsuldar yolla həll edə biləcək inkişaf vasitəsi oldu.”

Beləliklə, Qandiçiliyin bu əsas iqtisadi konsepsiyası kəndli istehsalatının əcnəbi sənayenin təcavüzünə qarşı müdafiəsi vasitəsinə çevrildi. 

Bu ideyanı təcəssüm etdirən Svadeşi konsepsiyası onun iqtisadi təfəkkürünün əcdadına çevrildi.

D. M. Nachane-nin tədqiqat işindən istifadə olunmuşdur

Gandhian economic thought (6)

The Concept of Swadeshi

Writing retrospectively, Zealey (1958) notes:

At the time of its inception, the constructive programme on Khadi was indeed a stroke of genius.

From nationally point of view:

-      It provided a rallying symbol which the humblest villager could easily understand.

From politically point of view:

-      It was a powerful weapon providing a means whereby a sense of united action could be expressed in concrete form.

From economically point of view:

-      It was whereby the formidable problem of rural under development could be turned to productive use.”

Thus Gandhiji’s central economic concern is the protection of village crafts against further encroachment from foreign industry.

The Swadeshi concept which embodied this concern becomes the progenitor of his entire thinking on economic issues.

Used from paper of  D. M. Nachane

Qandinin iqtisadi fikirləri (5)

Svadeşi konsepsiyası

Qandiçiliyin özü tərəfindən Svadeşi “içimizdə uzaq kəslərdən fərqli olaraq, yaxın ətrafımıza əhəmiyyət verməyimizə, onların xidmətində durmağımıza mane olan ruhumuz” kimi izah olunur.

(Unnithan 1956 p. 54).

Svadeşi hərəkatı 1930-cu illərdən başlamışdır.

Bu, Qandinin yaxından şahidi olduğu əl əməyi sənayesinin açıq-aydın tənəzzülünün nəticəsində meydana gəlmişdir.

O, haqlı olaraq bunu Hindistanda kənd yoxsulluğunun əsas səbəbi hesab edirdi.

Bu hərəkat Avropa mallarını baykot etməklə qədim yerli sənətkarlıq mallarına olan tələbin azalmasının qarşısını almağa yönəlmişdir.

Mahiyyət etibarilə bu, kənd sənayesinin dirçəliş proqramına çevrilmişdir.

Svadeşi hərəkatının ən bariz təzahürü Xadi (ev parça lifi) mübarizəsi ilə meydana çıxdı.

Bu, mənəvi prinsiplər səviyyəsinə yüksələn Qandıçıliyin Ahimsasından (qeyri-zorakılıqdan) ilham almışdır.

Beləliklə, Xadi Hindistan ziyalılarının, yerli qərbpərəstlərin, eləcə də kəndli camaatın güclü mənəvi təmizlənməsi əsasında liberalizm hərəkatının təbliğat silahına çevrildi.

D. M. Nachane-nin tədqiqat işindən istifadə olunmuşdur