The theory of consumer behavior (22)

Consumer in an Islamic society is governed by Islamic norms which serve as a guidance in their daily life.

The Muslims should spend their money for specific purposes only such

as for:

o   living

o   education

o   health

o   helping the poor and the needy

o   and for spreading the message of Islam.

Apart from that the Muslims is obliged to spend their money in the way of Allah for instance paying zakat and going to pilgrims.

There are several Quranic verses and Hadith that emphasis the important of spend in the way of Allah by promise of good reward in this life and hereafter such as:

“the parable of those who spend their substance in the way of Allah is that of a grain of corn, it groweth seven ears and each ear hath a hundred grains. Allah giveth manifold increase to whom He pleaseth: And Allah careth for all and He knoweth all things” (Holly Quran: 2:261).

to be continued...

Source: Islamic Science University of Malaysia

İstehlakçı davranışının nəzəriyyəsi (21)

Fəhim Xana görə, istehlakın İslam modeli “ehtiyac” məfhumunun başlıca iqtisadi məfhum olan “tələbat” ilə müqayisəsinə əsaslanmalıdır.

Hər ikisi – “ehtiyac” və “tələbat” istehlak davranışını müəyyən etmək üçün istifadə olunan vasitələrdir, lakin birincisi bu xüsusda daha paraktikdir.

Ona görə ki, ikincisi subyektivdir.

Tələbatın təmin olunması mürəkkəb fenomendir, çünki hər bir fərd özünün ehtiyacını ödəməklə müqayisədə müxtəlif tələbata malik ola bilər.

Faydalılığın ənənəvi nəzəriyyəsi İslami anlayış olan maslahah ilə əvəz olunur.

Bu, əmtəə və ya xidmətin əmlak mahiyyəti kimi müəyyən olunur və insan həyatının bazis elementi və məqsədini ifadə edir.

 (Fəhim Xan, 1992: 12)

Faydalılıq konsepsiyasının əvəzinə şəriətdə təqdim olunan “maslahah” fenomeninin məqsədi insanın bu dünyada mövcudiyyətinin beş bazis elementini qorumaq və inkişaf etdirməkdir. 

Bunlar: yaşam, əmlak, iman, idrak və nəsillilikdir.

ardı olacaq...

Mənbə: Malayziya İslam Elmləri Universiteti

The theory of consumer behavior (21)

The Islamic model of consumption according to Fahim Khan must be based on the concept of need compared to mainstream economics concept of wants.

Both need and want are the tools used to measure consumption behaviour but the former is more practical.

Because, the subjectivity of the latter.

To satisfy want will be difficult because each individual might have different wants compare to fulfill need.

The conventional theory of utility is replaced by an Islamic term of maslahah.

Which is defined as a property or power of a good or service that promotes the basic elements and objective of the life of human beings.

(Fahim Khan, 1992: 12)

Maslahah instead of utility introduced in shariah which is aimed at protect and improve the five basic elements of the existence of human being in this world.

These are: life, property, faith, intellect and posterity.

to be continued...

Source: Islamic Science University of Malaysia

İstehlakçı davranışının nəzəriyyəsi (20)

Anas Zarqa (1992: 7) inandırıcı şəkildə iddia edir ki:

“İslam iqtisadı bu elmi araşdırmalar metodunu istifadə etməyə çəkinmir, çünki onlar əsrlər boyunca intellektual səylərin nəticəsi olaraq ümumbəşəri irsin bir hissəsini təşkil edir.”

Bu yolla, Müsəlman alimlər göstərməlidirlər ki, onlar İslam təlimləri ilə ziddiyyət təşkil edən hər hansı ənənəvi iqtisadi nəzəriyyələrin təsirinə məruz qalmamışlar.

İstehlakçı davranışının İslami nəzəriyyəsi:

Fəhim Xanın məqaləsinə münasibət

İstehlakçı davranışının İslami nəzəriyyəsi barədə olan bu məqalə İslami baxımdan istehlakçı davranışı konsepsiyasının müfəssəl təsvirini verir.

Müəllif yazır ki, bu səbəbdən məqalənin “İslami baxımdan istehlakçı davranışı nəzəriyyəsi” başlığı ilə olması tam məqsədəuyğundur.

O, İslam iqtisadiyyatı, eləcə də İslam bankçılığı və maliyyəsi sahəsində tanınmış alimlərdən biridir.

O, konfrans və seminarlara tədqiqat işləri təqdim etmiş, kitab və jurnallara çoxsaylı məqalələr yazmışdır.

ardı olacaq...

Mənbə: Malayziya İslam Elmləri Universiteti

The theory of consumer behavior (20)

Anas Zarqa (1992: 7) forcefully argues that:

“Islamic economics is not shy of using current methods of scientific enquiry because they are the result of centuries of intellectual effort and so constitute a part of a common human heritage.”

In so doing, Muslim scholars should realize that they are not influenced by some of conventional economic theories which contradict to Islamic teachings.

An Islamic Theory of Consumer Behaviour:

Review of Fahim Khan’s Article

This article on the Islamic theory of consumer behaviour gives details account on the concept of consumer behaviour according to Islamic perspective.

The author writes that, for that reason, it is worth to review his article’s title “Theory of Consumer Behaviour in the Islamic Perspective”.

He is one of the renowned scholars in the field of Islamic economic as well as Islamic banking and finance.

He has contributed papers to conferences and seminars and written numerous articles to books and journals.

to be continued...

Source: Islamic Science University of Malaysia

İstehlakçı davranışının nəzəriyyəsi (19)

Bu yanaşma ilə etiraf olunur ki:

İslam iqtisadiyyatı “necədir” kimi pozitiv mühakimədən çox, “necə olmalıdır”  kimi normativ mühakimə ilə məşğul olur.

Monzer Kaf (2003: 40) qeyd edir ki:

“İslam iqtisadi sisteminin tədqiqi ilə bağlı yanaşma fiqhin nəzəriyyləri və ümumi qaydalarının tədqiqi ilə bağlı yanaşma ilə eynilik təşkil edir.”

Qurani-Kərim və Sünnədən götürülən qaydalarla bağlı misal kimi:

ü faizin (ribanın) qadağan olunmasını (2: 275)

ü həmçinin zəkatın təyin olunmasını(9: 60)

göstərmək olar.

İslam iqtisadiyyatının öyrənilməsinin ikinci metodologiyası ənənəvi iqtisadi nəzəriyyələrin sistemli təftişi yoludur.

Bu məsələ Müsəlman iqtisadçı alimlərdən tələb edir ki:

ü əmənəvi iqtisadın İslami təlimlərlə uyğunluq təşkil etməyən yanlış konsepsiyalarını müəyyənləşdirsinlər;

ü habelə bu mənbələrdə törəyən yaxşı dəyərləri əlavə etsinlər.

ardı olacaq...

Mənbə: Malayziya İslam Elmləri Universiteti

The theory of consumer behavior (19)

This approach leads to the acknowledgment that:

Islamic economics is more concerned with normative statement of ‘what ought to be’ rather that positive statement of ‘what is’.

Monzer Kahf (2003: 40) states that:

“the approach to discovering the Islamic economic system is similar to the approach to discovering the theories and general rules of fiqh”.

The examples of rules that can be taken from Quran and Sunnah are:

ü the prohibiton of interest (riba)(2: 275)

ü and the prescription of zakat (9: 60).

The second methodology of studying Islamic economic is trough revision of conventional economics theories.

This task requires Muslim economics scholars:

ü to identify incorrect concept of conventional economics that is not in line with Islamic teachings;

ü and adding the good values derive from its sources.

to be continued...

Source: Islamic Science University of Malaysia

İstehlakçı davranışının nəzəriyyəsi (18)

İslam iqtisadiyyatının metodologiyası müasir ədəbiyyatlarda kritik məsələlərdəndir.

Müxtəlif elm sahələri üzrə müsəlman alimlər özlərinin ideya və təfəkkürlərini İslam iqtisadiyyatının öyrənilməsi istiqamətinə yönəltmişlər.

Bu baxımdan, İslam iqtisadiyyatının nəzəri bünövrəsi onların fərdi metodlarına əsaslanır.

Bunun müəyyən dərəcəyə qədər inkişafı göstərir ki, İslam iqtisadiyyatının öyrənilməsi dünya üzrə Müsəlman alimlərin ciddi şəkildə diqqətini cəlb edən mühüm məsələ olmuşdur.

Müəllif elm adamları tərəfindən istifadə olunan iki metodologiyanı fərqləndirir:

o   birincisi, İslam iqtisadi sisteminin nəzəri əsaslarının formalaşdırılması

o   və ikincisi, ənənəvi iqtisadi nəzəriyyənin təftiş olunması.

İslam iqtisadi sisteminin nəzəri əsaslarının formalaşdırılması iqtisadçılardan bir sıra mövzuların (mətnlərin), eləcə də rasionallığın tədqiq olunması naminə:

o   İslam Şəriəti

o   Quran və Sünnə

kimi bazis mənbələrin araşdırılmasını tələb edir.

ardı olacaq...

Mənbə: Malayziya İslam Elmləri Universiteti

The theory of consumer behavior (18)

The methodology of Islamic economics has been the critical issue in current literatures.

Muslim scholars from different background of studies have been trying to propose their idea and thought to define Islamic economics.

Hence the foundation of Islamic economics is based on their own methods.

This development to some extent shows that Islamic economics has been recognized as one of the subjects that get serious attention by Muslim scholars throughout the world.

The author distinguish two methodologies which are commonly used by scholar:

o   firstly the elaboration of the Islamic economic system

o   and secondly the revision of conventional economics theories.

The elaboration of Islamic economic system required economists to explore basic sources of:

o   Islamic Jurisprudence

o   Quran and Sunnah

surveying several texts and rationality.

to be continued...

Source: Islamic Science University of Malaysia

İstehlakçı davranışının nəzəriyyəsi (17)

Müəllif yazıda qeyd edir ki:

-      doğru və ya yanlış olmasına rəğmən fakta əsaslanan

pozitiv ekonomikslə müqayisədə normativ ekonomiksdə:

-      mühakimə əsasında müəyyən iqtisadi fəaliyyətə dəyərlərin şamil olunması vurğulanır.

Blouq qeyd edir ki,

“”Olmalıdır”, “gərəkdir” fenomeni dünya dövlətinin qiymətləndirməsini ifadə edir:

ü bu təsdiq, yaxud inkar edir;

ü bu təqdir, yaxud tənqid edir;

ü bu şövq verir, yaxud məyus edir

və biz başqalarına bunu qəbul etdirməkdən ötrü arqumentlər gətirə bilərik.”

(Blauq 1992: 113).

Bu iki metodologiya  - pozitiv və normativ ekonomiks yüz illər boyunca qərbin iqtisadçı alimləri tərəfindən istifadə olunmuşdur.

ardı olacaq...

Mənbə: Malayziya İslam Elmləri Universiteti

The theory of consumer behavior (17)

The author notes in the paper that, compare to the positive economics which:

-      concern with the matter of fact, true or false,

normative, on the other hand:

-      emphasize on giving value loaded judgments on certain economic activities.

Blaug states that:

“An ought statement expresses an evaluation of the state of the world:

ü it approves or disapproves;

ü it praises or condemns;

ü it extols or deplores

and we can employ arguments to persuade others to accept it”

(Blaug 1992: 113).

These two methodologies - positive economics and normative economics have been used by western economic scholars for hundred years.

to be continued...

Source: Islamic Science University of Malaysia

İstehlakçı davranışının nəzəriyyəsi (16)

Rasional iqtisadi fərd konsepsiyası “şəxsi marağ iqtisadi agentin əsas hədəfidir” prinsipinə əsaslanır.

Edgeworth deyir ki:

“Ekonomiksin birinci prinsipi ondan ibarətdir ki, hər bir iqtisadi agent yalnız özünün şəxsi maraqları naminə fəaliyyət göstərir.”

(Çapra 2000: 22)

Bu mənada iqtisadi fərd şəxsi maraqlarını təmin edə bilmək üçün öz faydalılığını maksimallaşdırmaqla məşğuldur.

Beləliklə, cəmiyyətdə başqalarının rifahı bütövlükdə inkar olunur.

Hərçənd, rasionallığın tərifi (izahı, mənası) hələ də iqtisadçılar arasında müzakirə olunur.

Burada rasional iqtisadi fərd üçün şəxsi marağın maksimallaşdırılması məsələsi daha çox qəbul olunur.

Digər tərəfdən, fərdiçilik azad bazar şərtlərinə istinad edir.

Burada inanılır ki, hər hansı müdaxilə, xüsusilə də dövlət tərəfindən tənzimləmə olmadan bazar mexanizmi mükəmməl şəkildə işləyəcəkdir.

ardı olacaq...

Mənbə: Malayziya İslam Elmləri Universiteti

The theory of consumer behavior (16)

The concept of rational economic man is based on the principle that self interest is the main objective of the economic agents.

Edgeworth says that:

“The first principle of economics is that every agent is activated only by self interest.

(Chapra 2000: 22)

Economic man in this sense is only concerned to maximize utility for it can fulfill their self interest.

Thus, the well being of others in society are totally ignored.

Although the definitions of rationality are still debated among economists.

It constitute as maximize self interest in rational economic man is well accepted.

On the other hand, laisez faire is referred to the term free market.

It is believed that, the market will run perfectly without any interference particularly from government.

to be continued...

Source: Islamic Science University of Malaysia

İstehlakçı davranışının nəzəriyyəsi (15)

XVII əsrdən bəri bu nəzəriyyə ekonomiks paradiqmalarının ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilmişdir.

Pozitiv ekonomiksin baxışı:

ü “nədir”

ü yaxud “fakt nə deyir”

kimi dəyərdən kənar yanaşmaya əsaslanır.

Beləliklə, bu, “nə olmalıdır və ya necə olmalıdır” kimi etikaya və dəyərə əsaslanan mənəvi fərziyyələri inkar edir.

Beləliklə, “belədir” ideyası material baxımdan doğru və ya yanlışdan sadəcə biridir.

Bu, sanki indiki dünyanın halını təsdiq edir, hansı ki, deyilir bu belədir, belədir və başqa cür deyil və biz yalnız fəqdlərarası təcrübi metodlarla bunun doğru və ya yanlış olduğunu müəyyən edə bilərik.

(Blauq, 1992, 113).

Pozitiv iqtisadiyyat prinsipi hər hansı etik və mənəvi fərziyyələri kənara qoymaqla rasional iqtisadi fərd və fərdiçilik (indivudializm) konsepsiyaları vasitəsilə qərb dünyasında inkişaf etmiş və geniş əhatədə qəbul olunmuşdur.

ardı olacaq...

Mənbə: Malayziya İslam Elmləri Universiteti

The theory of consumer behavior (15)

This theory has become an integral part of the economics paradigms since seventeenth century.

What really matter in the view of positive economics is:

ü “what is”

ü or “the matter of fact’

which is value free.

Thus, disregard any ethical or value loaded moral judgment of ‘what ought to be’.

An is-statement is simply one that is either materially true or false.

It asserts something about the state of the world, that is such and such and not otherwise and we can employ interpersonally testable methods to discover whether it is true or false

(Blaug, 1992, 113).

Shifted away from any ethical and moral judgments, positive economic principle develop and widely accepted in the western world especially through the concepts of rational economic man and laisez faire.

to be continued...

Source: Islamic Science University of Malaysia