Rasional seçim nəzəriyyəsi (yaxud Rasional davranış
nəzəriyyəsi və ya Seçim nəzəriyyəsi) sosial və iqtisadi davranışın
öyrənilməsinə, həmçinin modelləşdirilməsinə xidmət edən nəzəri çərçivədir.
Eyni zamanda, Rasional seçim nəzəriyyəsi əsasən bir
sıra müasir siyasət elmlərində, sosiologiyada və fəlsəfədə istifadə olunur.
Bu nəzəriyyədə “yaxşıdan azını istməkdənsə, çoxunu
istəmək” kimi izah olunan rasionallıq məsələsi başlıca olaraq iqtisadi sistemlərdə
(mikroiqtisadi modellərdə və təhlillərdə) fərdlərin davranışı ilə bağlı
fərziyyələr şəklində öyrənilir, həmçinin iqtisadi ədəbiyyatlarda bu məsələyə
daha çox insanların qərarvermə prosesinin yönləndirilməsi kimi baxılır.
Bu, şüurlu məqsədə çatmaqdan ötrü xərc-fayda
düşüncəsini ehtiva edən instrumental rasionallığa “daha çox istəmək” məsələsini
əlavə edir.
1992-ci ildə iqtisadiyyat elmində rasionallıq
nəzəriyyəsinin ayrıseçkilik, cinayət və insan kapitalı məsələlərində istifadəsi
ilə bağlı Nobel mükafatına layiq görülmüş Amerika iqtisadçısı Gary Stanley
Becker (doğumu 2 dekabr 1930) rasionalıq modellərinin geniş tətbiqinin qabaqcıl
tərəfdarlarından olmuşdur.
Qeyd: Məqalədə qismən Wikipedia-nın
materiallarından istifadə olunmuşdur.
Ağanemət Ağayev
No comments:
Post a Comment