Main ideas of Islamic economic system (2)

-      Classical capitalism is an economic doctrine based on the idea of private ownership of the means of production and distribution.

-      From the theoretical point of view, it is a system in which the capitalist is given a free hand.

-      Under concept of basic capitalism the government does not regulate anything for the benefit of the workers.

-      Everything is left on the principle of supply and demand.

-      The rich get richer and the poor get poorer.

-      Poverty is equated to idleness; personal shortcomings are considered the chief cause of poverty.

-      In its ideal system, capitalism has no room for compassion and benevolence towards the poor and the needy.

-      A similar mentality also existed among some aristocrats of Mecca.

-      The Qur'ân says, “When it is said to them, `Give charity from what God has given to you,' the unbelievers say to the believers, `Should we feed the person whom God, if He wished, could feed?'”

From the article by Sayyid Muhammad Rizvi, www.imamreza.net

İslam iqtisadi sisteminin əsas ideyaları (1)

-      İslam bitkin, dolğun həyat yoludur.

-      Bu, təkcə insan rifahının ruhi, mənəvi yüksəlişi ilə deyil, eyni zamanda onun maddi və fiziki rifahı ilə də birbaşa əlaqəlidir.   

-      İslam öz ardıcıllarını iqtisadi və maliyyə məsələləri, sosial və siyasi işlər, həmçinin insan həyatının mənəvi və şəxsi sferaları barədə öyrədir.

-      İslam iqtisadi sistemi yalnız özlüyündə tam ola bilməz.

-      Buna bütün yaşam sisteminin bir hissəsi kimi baxılmaldır.

-      Bütövlükdə islam bitkin yaşam sistemi olmaqla onun bütün digər aspektləri (din, ideologiya, sosial, siyasi və etik) ilə mükəmməl sinxron halındadır.

-      İnsanlar yalnız o halda məqsədə nail ola biləcəklər ki, onlar məsləyə bütün system halında yanaşsınlar, nəinki, öz istəklərinə uyğun seçimlər etsinlər.

-      İslam iqtisadi sisteminin təsvirinin ən sadə yolu onun kapitalizm və kommunizm ilə fəqrliliyini göstərməkdən ibarətdir.

From the article by Sayyid Muhammad Rizvi, www.imamreza.net

Main ideas of Islamic economic system (1)

-      Islam is a complete way of life.

-      It is not only concerned with the spiritual upliftment of human beings, it is equally concerned about their material and physical wellbeing.

-      Islam guides its followers in financial and economic matters, in social and political affairs, and also in moral and personal spheres of human life.

-      Islamic economic system is not in itself complete.

-      It is a part of the overall system of life.

-      Islam is a compact system of life in which all its aspects (religious, ideological, social, political and ethical) are well synchronized.

-      People will succeed only if they put the whole system into work, and not just choose and pick from it according to their likes and dislikes.

-      The simplest way to describe the Islamic economic system is by highlighting its differences with capitalism and communism.

From the article by Sayyid Muhammad Rizvi, www.imamreza.net

İmam Əlinin iqtisadi məktəbi (17)

  o   Yoxsullar, məhrumiyyətli kəslər, səfalət işində olanlar iqtisadi və ictimai gündəlikdə özlərinin həqiqi yerlərini dövlətin digər məsələlərindən öncə tapmalıdırlar.

  o   Dövlət yoxsullara yönəlik pro-aktiv rolunu işə salmalı və bu siyasət insanlara yetişməlidir.

  o   İctimai resurslar şəxsi məqsədlər üçün istifadə olunmamalıdır.

  o   Vergi bazası vergi dərəcələrindən və vergi gəlirlərindən daha önəmlidir.

  o   Vergi gəlirləri başlıca olaraq ictimai rifahın maliyyələşməsi üçün istifadə olunmalıdır. O, məmurların büsatına və şöhrətinə xidmət etməməlidir.

Yuxarıda qeyd olunan prinsiplər zamanların sınağından keçmiş və bunlar hətta bu günümüz üçün uyğundur. Bunlar, bir tərəfdən mötədilliyə, digər tərəfdən isə humanizmə xidmət edir. Halbuki, hər ikisi – həm İmam Əli (ə.s.), həm də Malik əl-Əştər həmin dövrdə mövcud şəraitin qurbanları oldular. Nə əl-Əştər dövlətin vəzifələrini yerinə yetirmək üçün Misirə yetişə bildi, nə də İmam Əli (ə.s.) özünün ali baxış və yanaşmalarını həyata keçirmək üşün yetərli vaxta sahib oldu. Əl-Əştər Misirə gedən yolda zəhərləndirildi, İmam Əli (ə.s.) isə daxili çaxnaşmalara dolaşdırıldı.

Səmimi məqsədlər, ictimai dəyərlər naminə öhdəliklər və İmam Əlinin (ə.s.) tam ehtiyatlı dövlətçiliyi şəraitində Müsəlman dünyası daha üstün həyat şəraitinə malik ola, İmam Əli (ə.s.) və Malik əl-Əştər isə böyük dəyərləri mərkəzləşdirə bilmək üçün yetərli vaxt qazana bilərdi.

Bu isə faciələrin bitmək bilmədiyi İslam tarixinin ayrı bir faciəsidir.

www.balaghah.net

Economic school of Imam Ali (17)

o   Poor, deprived and destitute must find their rightful place on the economic and public agenda before the government

o Government, with regard to poor, should play pro-active and pro-poor roles. It should reach out to the people

o   Public resources should not be used for private purposes

o   Tax base is more important than tax rate and tax revenue

o Tax revenue should be primarily used for financing public welfare. It should not be used for pomp and glory of rulers.

The above-mentioned principles are in fact time-tested and these are highly relevant even today. These reflect moderation on one hand and humanism on the other. Both Imam Ali (A.S.) and Malik al-Ashtar, however, were victims of circumstances. Neither al-Ashtar could reach Egypt to assume the governorship, nor could Imam Ali (A.S.) get sufficient time to implement his grand vision. Al-Ashtar was poisoned on the way to Egypt and Imam Ali (A.S.) was entangled in the internal strife.

Given the sincerity of purpose and commitment to the cause of public good and extremely cautious governance of Imam Ali (A.S.), the Muslim world would have been definitely a better place to live in had Imam Ali (A.S.) and Malik Al-Ashtar got sufficient time to consolidate themselves.

This is, thus, another tragedy in the history of Islam where there is no drought of tragedies.

www.balaghah.net

İmam Əlinin iqtisadi məktəbi (16)

İmam Əli (ə.s.) Malik Əştərə ictimai maraqlarla bağlı çox ehtiyatlı olmasını xəbərdarlıq edərək deyir:

      -      torpağı sabit şərtlərlə qohum və dostlarına icarəyə vermə;

      -      su mənbələri heç zaman fərdi şəxslərin nəzarətində olmamalıdır;

   - ictimai baxımdan xüsusi faydalı torpaqlar şəxsi istifadə üçün rezervasiya olunmamalıdır.

Buradan aydın görünür ki, İmam Əli (ə.s.) sərvətin müəyyən əllərdə konsentrasiyasından və bunun destruktiv sosial-iqtisadi təsirlərindən çəkinmişdir. İmam Əli (ə.s.) Malik Əştərə buyurur:

“İctimai mülkiyyətdə olan və başqalarının onun üzərində bərabər haqqları olan heç nəyi özününkü etmə”.

İmam Əlinin Malik əl-Əştərə məktubunu dolğun şəkildə oxuduqdan sonra müəyyən prinsipləri öyrənirik. Onlardan bəzilərini belə sadalamaq olar:

   o   Dininə, nəslinə, sərvətinə və sosial statusuna görə insanlar arasında diskriminisiyaya yol verilməməlidir.

    o   Ədalət, bərabərlik, iqtisadi düzgünlük, inklüzivlik və mənəvi hesabatlılıq ictimai siyasətin və dövlətçiliyin əsas hədəfini təşkil etməlidir.

 www.balaghah.net

Economic school of Imam Ali (16)

Imam Ali (A.S.) warns Malik Ashtar to be very careful about public interest and asks:

      -      not to give land in permanent lease to relatives and friends;

      -      sources of water supply should never be under the custody of private persons;

      -      lands, which have special public utility, should not be reserved for private use.

It is apparent that Imam Ali (A.S.) was afraid of concentration of wealth in a few hands and its consequent socio-economic evil effects. Imam Ali (A.S.) asks Malik Ashtar:

“Do not reserve for yourself anything which is common property to all and in which others have equal rights”.

After a thorough reading of Imam Ali (A.S.)'s letter to Malik al-Ashtar, it is possible to learn certain principles. A few of them are noted as under:

   o   There should not be any discrimination of people on the basis of religion, tribe, wealth and social status.

   o   Justice, equity, economic fair play, inclusiveness, and moral accountability should be the hallmarks of public policy and governance.

 www.balaghah.net

İmam Əlinin iqtisadi məktəbi (15)

İmam Əli (ə.s.) həmçinin vergilərin azalması ilə gəlirlərin aşağı düşməsi və ölkənin çətinliklərlə üzləşməsini qeyd edir. Bu durumda böyük həcmli ictimai xərcləri yerinə yetirmək, subyektlərin sosial və iqtisadi problemlərini həll etmək vəzifələri bu çətinlikləri sonradan daha da artırır.

Bu vəziyyət rəhbəri depressiv duruma sala bilər. Halbuki, İmam Əli (ə.s.) bu məsələyə fərqli baxışını ifadə edərək belə yazır:

“Belə səbəblər üzündən dövlət xərclərinin azalması səni təlaşa salmamalıdır, çünki, rəhbər üçün ən yaxşı sərmayə çətin vaxtda öz subyektlərinə yetirdiyi köməkdir. Onların ölkənin həqiqi sərvətləridir və hətta vergi güzəştləri ilə də olsa belə onlar naminə olan istənilən sərmayə dövlətə şəhərlərin və ümumilikdə ölkənin tərəqqisi kimi qayıdacaq, eyni zamanda başçı ictimaiyyətin rəğbət və məhəbbətini qazanacaq. Bu davamlı məmnunluqla nəticələnməyəcəkmi? Unutma Malik! Əgər ölkə tərəqqi yolundadırsa və insanlar  məmnundurlarsa istənilən yükü (vergi) daşımaq xoşdur.”

İctimai maraq və şəxsi maraq

İctimai və şəxsi maraqlar arasında səlis sərhədlərin pozulması və şəxsi maraqların ictimai maraqlara mane olması müxtəlif sosial-iqtisadi problemlərin yaranmasına səbəb ola bilər.

www.balaghah.net

Economic school of Imam Ali (15)

Imam Ali (A.S.) also anticipates that because of reduced taxes, revenue would fall and the state would face difficulties. The difficulties get compounded further when the state is required to make huge public expenditure to solve economic and social difficulties of its subjects.

Such a situation would make the ruler depress. Imam Ali (A.S.) however, has a different view when he writes:

“Decrease in state income due to such reasons should not depress you, because the best investment for a ruler is to help his subjects at the time of their difficulties. They are the real wealth of a country and any investment on them even in the form of reduction of taxes, will be returned to the state in the shape of the prosperities of its cities and improvement of the country at large, at the same time you will be in a position to command and secure their love, respect and praise along with the revenues. Will not that be a lasting happiness? Remember Malik! If a country is prosperous and if its people are well-to-do then it will happily and willingly bear any (amount of tax) burden”.

Public Interest and Private Interest

Several socio-economic ills may be attributed to a situation where clear lines are not drawn between public and private interests and where the private interest is promoted at the cost of public interest.

www.balaghah.net

İmam Əlinin iqtisadi məktəbi (14)

Əgər vergitutma bazası böyük və məhsuldardırsa, hətta aşağı vergi dərəcələri məbləğ etibarilə böyük həcmdə gəlirlərin yığılmasına imkan verir.

Yüksək vergi dərəcələri rejimi davamlı əsasda iri vergi gəlirlərinin yığılmasına imkan vermir və inkişafı dəstəkləmir. Əksinə, yüksək vergi dərəcələrinin faydalılıq imkanı məhduddur.

İmam Əli (ə.s.) qeyd etməkdə çox haqlıdır ki, iri həcmdə vergi yığımlarına maraq göstərərək torpağın məhsuldarlığına, insanların rifahına məhəl qoymayan məmur qurucu deyil, dağıdıcıdır.

İnsanlar iri vergi yığımlarına rəğmən cəmiyyətdə ictimai məhsul və xidmətlərin təminatının zəif olmasını müşahidə etdiklərində məyusluğa düçar olurlar. Bu zaman onlar ədalətsizliyə qarşı üsyan edərək sistemi ələ keçirir. Bəzən bu seçkilər yolu ilə sülh şəraitində, bəzən isə zorakı şəkildə həyata keçirilmiş olur.

İmam Əli (ə.s.) həmçinin ağır vergi yükündən söz açır və öz rəsmilərinə vəziyyətə adekvat olaraq vergi yükünü azaltmağı tapşırır.

O, Malik Əştərə yazır:

 “Əgər vergi ödəyiciləri təsadüfi fəlakətlər, qəribə iqlim dəyişiklikləri, uzun sürən quraqlıq zamanı, bol yağışlar və daşqınlar nəticəsində məhsullarının zay olması səbəbindən sənə vergilərin ağırlığından şikayətlənirlərsə və bu şikayətlər həqiqətdirsə vergiləri azalt. Bu vergi azaldılmaları o qədər olmalıdır ki, onlar vəziyyətlərini yaxşılaşdırmaq və mühitlərini rahatlaşdırmaq imkanı qazansınlar.”

www.balaghah.net

Economic school of Imam Ali (14)

If the base is broad and productive, more tax revenue is likely to be collected with low rates.

A regime of high tax rates neither brings in more revenue nor improves prosperity levels. On the contrary, the efficiency costs of high tax rates are huge.

Imam Ali (A.S.) is perfectly right when he remarks that a ruler, who is interested only in revenue collection and ignores issues such as fertility of soil and greater welfare of its people, brings nothing but disaster.

People get frustrated when they observe that huge sums are collected in taxes but at the same time, there is inefficient provision of public goods and services. They revolt against unjust and corrupt systems, sometimes peacefully through ballot boxes and at other times violently.

Imam Ali (A.S.) also speaks of heavy burden of taxation, and asks his officers to reduce their burden as and when the situation warrants.

He writes to Malik Ashtar:

“If taxpayers complain to you about heavy incidence of taxation, of any accidental calamity, of vagaries of monsoon, of scarcity and stoppage of the means of irrigation, of floods or destruction of their crops on account of excessive rainfall and if their complaints are true then reduce their taxes. This reduction should be such that it provides them opportunities to improve their conditions and eases their circumstances”.

www.balaghah.net

İmam Əlinin iqtisadi məktəbi (13)

Məsələnin qoyuluşundan aydın görünür ki, İmam Əliyə (ə.s.) görə vergi ödəyicilərinin rifahı vergi siyasətinin dominant amili olmalıdır.

İmam Əlinin (ə.s) bu yanaşması onun dövlət məmurlarına ünvanladığı digər məktub və təlimatlarında da qeyd olunmuşdur.

Aşağıda göstərilən təlimatda da İmam Əlinin (ə.s.) sözügedən mövqeyi bilavasitə əks olunur. O, yazır:

 “Əsas diqqət vergi yığımından da çox torpağın məhsuldarlıq dərəcəsinə yönəlməlidir, çünki, torpaq sahiblərinin vergi ödəmə qabiliyyəti torpaqlarının məhsuldarlıq səviyyəsindən asılıdır. O məmur ki, vergi ödəyicisinin mövqeyinə məhəl qoymadan, torpaqların məhsuldarlıq dərəcələrini nəzərə almadan yalnız vergi gəlirlərini üstün tutur, torpaqları israf edir, dövlətçiliyi məhv edir, Allahın xəlq etdiklərinə ziyan gətirir. Onun idarəçilik qaydaları davamlı ola bilməz.”

İmam Əlinin (ə.s.) yuxarıda qeyd etdiyimiz təlimatı vergiqoymaının qızıl qaydası kimi qiymətləndirilməlidir. Belə ki, burada əsas diqqət vergi dərəcələri və vergi yığımlarına deyil, vergitutma bazasına yönəldilir.

Xüsusilə bu, müasir dövrün fiskal ekspertlərinə səslənən mesajdır. Hazırda dünya üzrə bir tərəfdən vergi islahatlarının trendi, digər tərəfdən vergi mütəxəssislərinin mövqeyi göstərir ki, vergi yığımları zamanı vergitutma bazası yığım dərəcələrindən daha önəmlidir.

www.balaghah.net

Economic school of Imam Ali (13)

From this instruction, it is clear that Imam Ali (A.S.) wanted that the welfare of taxpayers should be a dominant reason of tax policy.

In several other letters/instructions issued to the governors, this consistency in the approach of Imam Ali (A.S.) is noticed.

The above-mentioned stand of Imam Ali (A.S.) is still more explicit in the following instruction.

He writes:

“More importance should be attached to the fertility of land than to the collection of taxes because actual taxable capacity of people rests upon the fertility of the land. The ruler who does not pay attention to the prosperity of his subjects and fertility of land but concentrates only the collection of revenue, lays waste the land, (he) ruins the state and brings destruction to creatures of God. His rule cannot last for long”.

The above instruction of Imam Ali (A.S.) should be held as the golden maxim of taxation wherein importance is attached to the tax base and its attributes and not to the tax rate and amount of revenue to be collected.

This essentially is the message of modern period fiscal experts. Now, across the world, tax reforms movements on one-hand and tax administrators on the other, have realized that, in the matters of revenue collection, tax base is more important and not the tax rate.

www.balaghah.net

İmam Əlinin iqtisadi məktəbi (12)

Onun ahl-üz zimmə ilə rəftarını xüsusilə qeyd etmək olar.

İmam Əli (ə.s.) Ərəbistandakı və digər ərazilərdəki əvvəlki hökumətlərin qeyri-insani və sərt vergi yığımlıarı ilə bağlı faktları yaxşı bilirdi.

İmam Əli (ə.s.) insanların yoxsulluğunu məmur və rəsmi şəxslərin ictimaiyyətin sərvət və mülkiyyətlərinə qoyduqları vergilərə münasibəti ilə əlaqələndirirdi. Belə ki, həmin vergi məmurları qısa zaman ərzində çox şeyi öz sərəncamlarına almaq istəyirdilər.

O, yazır:

 “Onlar heç zaman millətlərin tarixindən dərs almadılar və Allahın əmrlərinə məhəl qoymadılar.”

İmam Əlinin (ə.s.) vergiqoyma baxımından ümumi yanaşması “təklif yönümlü” ideyalara əsaslanır. Onun siyasəti istehsalın, məhsuldar qüvvələrin vergi yolu ilə stimullaşdırılmasının vacibliyini önə çəkirdi.

Bunun əksinə olaraq, tələb idarəetməsi yanaşması iqtisadi tərəddüdləri nəzarətə götürmək üçün tələbin tənzimlənməsini önə çəkir. Bu baxımdan, İmam Əlinin (ə.s.) məktubuna istinad etmək olar. O yazırdı:

“Sən daim bunu diqqətə almalısan ki, torpaq gəlirləri ürzə yığımların və vergilərin toplanması zamanı vergi ödəyicilərinin rifahı vergilərin özündən daha vacibdir.”

www.balaghah.net

Economic school of Imam Ali (12)

Especially, his treatment of ahl uz zimmah needs to be highlighted.

Imam Ali (A.S.) knew this fact very well that earlier governments, in Arabia and elsewhere, were unpopular mainly because of inhumane nature of their tax collection.

Imam Ali (A.S.) attributes poverty of people to the desire of rulers and officers to amass wealth and possessions whether by fair or foul means. They wanted to make most during the shortest time at their disposal.

He writes:

“They never learnt any lesson from the history of nations and never paid any attention to the orders of God”.

In the matters of taxation, the overall approach of Imam Ali (A.S.) contains “supply-side ideals”. This refers to a policy alternative wherein importance is attached to production, productive agents and related tax incentives.

As against this, the demand management approach, attaches importance to regulating/deregulating demand to control economic fluctuations. In this context, it may be quoted from Imam Ali (A.S.)’s letter:

“So far as collection of land revenues and taxes are concerned you must always keep in view that the welfare of taxpayers is of primary importance than the taxes themselves”.

www.balaghah.net

İmam Əlinin iqtisadi məktəbi (11)

O yazır:

“… cəmiyyətdə hər bir sosial qrupun sərvətinin həcmi həm fərdi, həm də toplum şəklində başqa sosial qrupların rifah səviyyəsi ilə qarşılıqlı asılılığa malikdir. Bir social qrup başqa bir qrupun müsbət münasibəti və dəstəyi olmadan firavan, məmnun yaşaya, fəaliyyət göstərə bilməz.”

İmam Əli (ə.s.) ordunun saxlanılması kontekstində vergiqoymanın zəruriliyindən söz açır:

“Ordunun saxlanılması Allah tərəfindən ayrılmış pay qədərində dövlət tərəfindən vergilərin yığılmasından bilavasitə asılıdır. Yığılan bu məbləğlə onlar özlərinin tələbatını ödəyir, yaşayır, güclərini din və ədalət uğrunda döyüşə hazırlıqlı səviyyədə saxlayırlar.”

Vergilərin yığılmasına İmam Əlinin (ə.s.) baxışı.

İmam Əli (ə.s.) vergiqoymaya və vergi siyasətinə daim ciddi ehtiyatlılıqla yanaşmışdır. Bu məktuban əlavə, Nəhcül Bəlağədə verginin növləri, vergi dərəcələri, vergi yığımının metodları və s. kimi aidiyyatlı məsələlərdən nadir ustalıqla bəhs edilən bir neçə keçidlər də mövcuddur.

Xüsusilə, vergiqoyma baxımından torpaq sahələrinin məhsuldarlıq səviyyələrinə görə, varlı insanların sərvətlərinin həcminə görə təsnifləşdirilməsi diqqəti cəlb edən əhəmiyyətli məqamlardandır.

www.balaghah.net