İmam Əlinin iqtisadi məktəbi (14)

Əgər vergitutma bazası böyük və məhsuldardırsa, hətta aşağı vergi dərəcələri məbləğ etibarilə böyük həcmdə gəlirlərin yığılmasına imkan verir.

Yüksək vergi dərəcələri rejimi davamlı əsasda iri vergi gəlirlərinin yığılmasına imkan vermir və inkişafı dəstəkləmir. Əksinə, yüksək vergi dərəcələrinin faydalılıq imkanı məhduddur.

İmam Əli (ə.s.) qeyd etməkdə çox haqlıdır ki, iri həcmdə vergi yığımlarına maraq göstərərək torpağın məhsuldarlığına, insanların rifahına məhəl qoymayan məmur qurucu deyil, dağıdıcıdır.

İnsanlar iri vergi yığımlarına rəğmən cəmiyyətdə ictimai məhsul və xidmətlərin təminatının zəif olmasını müşahidə etdiklərində məyusluğa düçar olurlar. Bu zaman onlar ədalətsizliyə qarşı üsyan edərək sistemi ələ keçirir. Bəzən bu seçkilər yolu ilə sülh şəraitində, bəzən isə zorakı şəkildə həyata keçirilmiş olur.

İmam Əli (ə.s.) həmçinin ağır vergi yükündən söz açır və öz rəsmilərinə vəziyyətə adekvat olaraq vergi yükünü azaltmağı tapşırır.

O, Malik Əştərə yazır:

 “Əgər vergi ödəyiciləri təsadüfi fəlakətlər, qəribə iqlim dəyişiklikləri, uzun sürən quraqlıq zamanı, bol yağışlar və daşqınlar nəticəsində məhsullarının zay olması səbəbindən sənə vergilərin ağırlığından şikayətlənirlərsə və bu şikayətlər həqiqətdirsə vergiləri azalt. Bu vergi azaldılmaları o qədər olmalıdır ki, onlar vəziyyətlərini yaxşılaşdırmaq və mühitlərini rahatlaşdırmaq imkanı qazansınlar.”

www.balaghah.net